Kedu ihe ndị nkuzi nwere ike ime iji nyere ụmụ akwụkwọ aka ịzụlite ihe ọmụma okwu siri ike karị?
Peeji nke 6: Kpọọ ma kọwaa Okwu
Mgbe ewepụtara ụmụ akwụkwọ okwu ndị a ahọpụtara, a gaghị edo ha dị ka ndị amachaghị ma ọ bụ mara ha mana naanị ka e gosipụtara ha dị ka otu ndepụta.
Rịba ama na usoro okwu ndị a niile bụ multisyllabic na ụfọdụ nwere usoro mkpụrụedemede na-adabaghị na ịkpọ okwu ha (dịka ọmụmaatụ, agha). Ya mere, ọ bụ ezie na onye nkụzi ahụ tụrụ anya na ụmụ akwụkwọ ga-amaworị okwu a, ọ nwere ike ịbụ naanị n'okwu ọnụ ha ọ bụghị n'asụsụ ha ebipụta. Tụkwasị na nke ahụ, onye nkuzi nwere ike ịtụ anya na ọtụtụ n'ime okwu ndị a na-amaghị nke ọma agaghị abụ n'okwu ọnụ ma ọ bụ mbipụta nke ụmụ akwụkwọ.
N’iburu ihe mgbochi okwu a ji amata okwu ndị a ogologo na nke siri ike na-enye ọtụtụ ndị nọ n’afọ iri na ụma, onye nkụzi nwere ike iji nleba anya dị mkpirikpi nke otú e si akpọ okwu nke ọ bụla malite ntụziaka ya, dị ka e gosiri na vidio abụọ a dị n’okpuru ebe a.
Okwu okwu
kwusi
ugbo
onye nkịtị
Onwe
ulo oru
ndị agha
iche
ịgba ohu
agha
atụmatụ
ekwekọghị n'ụkpụrụ
Vidio nke mbụ na-akọwa otu esi akụziri ụmụ akwụkwọ ka ha kewaa okwu multisyllabic (oge: 1: 53).
Transcript: Na-emepe emepe nkọwa nke enyi na nwa akwụkwọ
Onye nyocha: Onye nkụzi nwere ike igosi otú e si kụwaa okwu n’akụkụ ya site n’iseta arc n’okpuru akụkụ okwu ahụ a pụrụ ịkpọ ka ụmụ akwụkwọ na-agụpụta ya n’olu dara ụda. Onye nkụzi ahụ gwara ụmụ akwụkwọ ahụ ka ha soro ya soro ka ọ na-ekweta akụkụ nke ọ bụla ma na-akpọ ya. Ọ na-eji mkpịsị aka ya chọpụta arc n'okpuru akụkụ okwu ọ bụla ka ya na ụmụ akwụkwọ ahụ na-akpọ akụkụ ahụ n'otu.
Onye Ozizi: Kedu akụkụ?
Onye nkuzi/Ụmụ akwụkwọ: Ah.
Onye Ozizi: Kedu akụkụ?
Onye nkuzi/Ụmụ akwụkwọ: Bol.
Onye Ozizi: Kedu akụkụ?
Onye nkuzi/Ụmụ akwụkwọ: Ish.
Onye nyocha: N'ikpeazụ, ha na-ejikọta akụkụ niile ọnụ iji mepụta okwu ahụ dum. Onye nkụzi na-esi n'aka ekpe gaa n'aka nri, kpọmkwem n'okpuru okwu ahụ, ka ya na ụmụ akwụkwọ na-eji ukwe kpọpụta okwu ahụ dum.
Onye Ozizi: Okwu bu?
Onye nkuzi/Ụmụ akwụkwọ: kachapụ.
Onye nyocha: Onye nkuzi kwesịrị iburu n'uche na ọ bụghị akwụkwọ ọkọwa okwu ọ bụla ga-egosi otu syllabiation nke okwu e nyere. Ụfọdụ akwụkwọ ọkọwa okwu, dịka ọmụmaatụ, nwere ike igosi nkewa nke mkpụrụedemede a-bo-lish.
Agbanyeghị, ọ bụrụ na onye nkuzi jiri nkewa nke mkpụrụokwu ndị a, enwere ohere siri ike na ụmụ akwụkwọ ga-asụhie akụkụ nke abụọ dị ka “bo” nwere ogologo oge. o.
N'ọnọdụ ebe nkewa nke mkpụrụokwu edebere nwere ike iduga ụmụ akwụkwọ ịkpọpụta otu okwu na-ezighi ezi, onye nkuzi kwesịrị ịhazigharị ndakpọ okwu iji hụ na ụmụ akwụkwọ na-ekwu okwu ahụ nke ọma.
Onye nyocha: Ọ bụrụ na onye nkuzi anụ okwu na-ezighi ezi, ọ ga-achọ naanị ịgwa klas ahụ…
Onye Ozizi: A na-akpọ okwu a a-bol-ish. Gwa m ya.
Onye nkuzi/Ụmụ akwụkwọ: kachapụ.
(Mechie panel a)
Vidiyo nke abụọ na-egosi Dr. Anita Archer na-emejuputa usoro njirimara okwu a na klas nke isii na-akwadebe ịgụ banyere Harriet Tubman. Rịba ama ka Dr. Archer na-aga ngwa ngwa site na ndepụta ahụ ma na-enye nkọwa na nkwado iji gbochie okwu ndị na-ezighị ezi (oge: 2: 11).
Vidiyo sitere n'ikike Anita L. Archer.
Ntugharị: Ngosipụta nkuzi nkuzi na-edu onye nkuzi
Onye Ozizi: Anyị amụtala ụfọdụ ozi ndabere ka anyị wee nwee echiche nke oge, ebe na ihe na-eme, anyị ga-eleba anya n'okwu ụfọdụ. Ugbu a ụfọdụ n'ime ndị a ị maara ozugbo, mana m chọrọ ijide n'aka na anyị nwere ịkpọ okwu ziri ezi. Yabụ na anyị ga-agụ okwu ndị a n'otu akụkụ na pensụl ala. Ị gaghị ede nke ọ bụla n'ime ihe ndị a. M ga-emegharị mkpịsị aka m n'okpuru akụkụ ahụ ma ị ga-agụ ya, wee gụọ nke ọzọ, nke na-esote, na okwu ahụ.
Onye Ozizi: [na-atụ aka na ebumnuche] Ya mere, onye ọ bụla kedu akụkụ?
Klas: na.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: iri.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: ihe.
Onye Ozizi: Na okwu bụ?
Klas: Ebumnuche.
Onye Ozizi: Ebumnuche, magburu onwe ya.
Onye Ozizi: [na-ekwu ozugbo] Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Im.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: E.
Onye Ozizi: Ma sị e.
Klas: E.
Onye Ozizi: Na akụkụ nke ọzọ?
Klas: N.
Onye Ozizi: Na?
Klas: Ly. Ngwa ngwa.
Onye Ozizi: Ma anyị na-ekwu ihe onye ọ bụla?
Klas: Ozugbo.
Onye Ozizi: Mgbe anyị ga-eme ya ugbu a, a na-eme ya ozugbo. [na-atụ aka na-achọghị]. Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Re.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: Luk.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: Tant.
Onye Ozizi: Na okwu dum?
Klas: Ajụjụ.
Onye Ozizi: [na-ezo aka n'osisi]. Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Atụmatụ.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: Ta.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: Tion.
Onye Ozizi: Na okwu bụ?
Klas: Atụmatụ.
Onye Ozizi: Magburu onwe ya.
Onye Ozizi: [na-ekwu maka ime ka ọ kweta]. Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Per.
Onye Ozizi: Akụkụ ikpeazụ bụ suade. Kedu akụkụ?
Klas: Suade.
Onye Ozizi: Ma ọzọ?
Klas: Kwenye.
Onye Ozizi: Oh ime ka mmadụ kwenye n'ezie na ha kwesịrị ime ya gị…
Klas: Kwenye.
Onye Ozizi: …ha. [na-atụ aka na nkịtị] Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Ma ọ bụ.
Onye Ozizi: Akụkụ ọzọ?
Klas: Din.
Onye Ozizi: Na akụkụ ikpeazụ bụ ary.
Klas: Ary
Onye Ozizi: Ọ dị mma ma kwuo okwu niile.
Klas: Nkịtị.
Onye Ozizi: Ị dị nnọọ mma na ị bụ…
Klas: Nkịtị.
Onye Ozizi: [Ihe ga-agbanarị]. Kwuo aha ebe a ma buru uzo bu aha?
Klas: E-lude.
Onye Ozizi: Elude. Ezi ụzọ anyị si akpọ ya bụ ịgbanarị. Gịnị ka anyị na-ekwu?
Klas: Elude.
Onye Ozizi: [atụ aka na jostle]. Na akụkụ nke mbụ?
Klas: Jost.
Onye Ozizi: Na akụkụ ikpeazụ.
Klas: Nke.
Onye Ozizi: Na okwu bụ?
Klas: Jostle.
Onye Ozizi: Ọ dị mma, yabụ mgbe gị na onye gị na-agba mgba?
Klas: Jostle.
Onye Ozizi: [tụ aka na okwu mbụ dị na ndepụta wee gaa n'ihu na ndepụta ahụ]. Ọ dị mma na onye ọ bụla kedu okwu?
Klas:
ebumnuche
ozugbo
ekweghiekwe
osisi
kwagide
nkịtị
wezuga
jostle.
Onye nkuzi: Zuru oke.
(Mechie panel a)
Ọ ga-ewe naanị sekọnd iji mejuputa usoro a maka mkpụrụokwu agụmakwụkwọ ọ bụla. Isi ihe na-eme ka ọ nwee ihe ịga nke ọma bụ idebe ya nkenke na iji obi ike na-eduzi ihe omume ahụ. Ọ bụrụ na ọ dị onye nkuzi ahụ ahụghị ahụ iru újú ikewapụ okwu ndị ahụ na ịkpọpụta ha, ụmụ akwụkwọ ndị kacha chọọ enyemaka a ga-adịchaghị enwe mmasị iji ohere nyocha ahụ mee ihe. Na mgbakwunye, ndị nkuzi kwesịrị ijide n'aka na ha nwere ike imebi okwu ndị ahụ nke ọma tupu ha egosipụta n'ezie ime ya na klaasị. Ha kwesịkwara ịkpachara anya na ha n’onwe ha na-akpọpụta okwu ndị ahụ nke ọma (dịka ọmụmaatụ, onye nkuzi na-ekwu “nucular” maka okwu ahụ. nuklia).
Mgbe onye nkuzi họpụtachara usoro ndị a na-amabughị na nke a ma ama na ederede wee nye nkuzi n'ịkpọ okwu nke ọ bụla, ọ nwere ike ibido wulite okwu agụmakwụkwọ ụmụ akwụkwọ site na:
- Na-ajụ ha ma ha nwere ike kọwaa nke ọ bụla n'ime okwu ndị ahụ (na-eme ka ihe ọmụma ha bu ụzọ rụọ ọrụ)
- Inye nkọwa enyi nwa akwụkwọ maka okwu ndị fọdụrụ
Ka ụmụ akwụkwọ na-aga na-atụ aro nkọwa maka okwu ndị a ma ama, ndị nkuzi kwesịrị ichetara ha maka isiokwu a na-amụ ma gbaa ha ume ka ha buru amụma ka okwu ndị ahụ ga-esi metụta ọdịnaya na echiche. Nke a ga-enyere ha aka ịtụ anya otú a ga-esi jiri okwu ndị ahụ mee ihe n’ihe odide ha na-achọ ịgụ. Ọ dịkwa mkpa ka ndị nkuzi kọwapụta oge ndị ahụ mgbe okwu ndị a ma ama nwere ọtụtụ ihe ọ pụtara, dị ka okwu ndị ahụ atụmatụ na Onwe site na sample Civil War unit. Site n'ịtụnye ụmụ akwụkwọ ahụ na ọdịnaya ha na-amụ, ndị nkuzi nwere ike inye aka hụ na nkọwapụta ụmụ akwụkwọ na-enye ga-adabara na nkuzi ahụ.
N'ezie, ọ ga-ekwe omume na ụmụ akwụkwọ ga-amarịrị ụfọdụ n'ime okwu agụmakwụkwọ nke onye nkụzi chere na ọ ga-abụ nke a na-amaghị ama nakwa na ọ ga-abụ na ha amaghị ụfọdụ okwu onye nkụzi chere na ha ga-amabu. Ndị nkuzi nwere ike jụọ ajụjụ ndị ọzọ iji dokwuo anya ma ọ bụ gbatịa nkọwa ụmụ akwụkwọ na-adabaghị nke ọma ma ọ bụ kpọmkwem maka ọnọdụ enyere. Ọ bụrụ na ụmụ akwụkwọ akọwapụtaghị otu mkpụrụokwu, ndị nkuzi kwesịrị inye mgbazi.
-amụrụ: Sedede pụtara na ị na-eme nke ọma ma ọ bụ rụzuo ihe ị na-agbalị ime.
Onye Ozizi: Mgbe ụfọdụ, m na-eche na m na-anụ ma ọ bụ na-agụ otu okwu, m na-eche n'ezie okwu ọzọ. Nke a na-eme m mgbe okwu ndị a na-ada ụda otu. Anyị nwere okwu na ndepụta anyị ebe a-iche— nke ahụ dị ka okwu m na-eji oge niile, -aga nke ọma. Kedu ihe ọ pụtara -aga nke ọma na ihe? Kedu mgbe ị ga-eji okwu ahụ -aga nke ọma?
[ụmụ akwụkwọ zara aro dabara adaba]
Onye OziziUgbu a, ka anyị leba anya n'okwu ahụ dị na nkuzi anyị. Kedu ka ị ga-esi mata na okwu ahụ bụ iche ma ọ bụghị -aga nke ọma? Kedu ihe ngosi ị nwere ike ịchọ na okwu ahụ? Kedu akara ngosi ị nwere ike ịchọ na ahịrịokwu ma ọ bụ paragraf? Kedu ihe anyị kwuru na anyị ga-ekwu maka mgbe anyị na-eji okwu ahụ iche? Ọ ga-ekwe omume -aga nke ọma mgbe ị na- iche?
Mgbe ụmụ akwụkwọ kọwachara ọtụtụ okwu dị ka ha nwere ike n'onwe ha, onye nkuzi nwere ike ịnye nkọwa nke enyi nwa akwụkwọ nke ya maka okwu ọ bụla fọdụrụ na ndepụta ahụ. Onye nkụzi kwesịrị ịkọwa okwu nke ọ bụla gbasara otú o si metụta ihe ụmụ akwụkwọ ga-agụ.
Lelee onye nkuzi mmụta mmekọrịta ọha na eze na vidiyo ka ọ na-ewulite n'ọmụma nke ụmụ akwụkwọ ya tupu ha akọwapụta okwu enyi ụmụ akwụkwọ nke okwu agụmakwụkwọ, wee kọwapụta okwu ndị ụmụ akwụkwọ ya na-amabughị (oge: 4: 03).
Vidio sitere n'ikike nke Voyager Sopris Learning, Inc.
Ntugharị: Ngosipụta nkuzi nkuzi na-edu onye nkuzi
Onye Ozizi: Ya mere, nyere okwu ndị a, onye ọ bụla nwere echiche nke ihe ọ bụla n'ime ihe ndị a nwere ike ịpụta? Ee?
Nwa akwukwo: Ihe omume. Ọ dị ka ihe ị na-eme na ndụ. Dị ka ihe ị na-eme dị ka ịga ụlọ ahịa ma ọ bụ ịgba bọl ma ọ bụ ịkpọ ụbọ.
Onye Ozizi: Ọ dị mma, ọ dị mma. Ihe atụ ndị ị nyere na-amasị m. Anyị niile nwere ike ikweta na ihe omume bụ ihe anyị na-eme? Ọ dị mma. Ọ dị mma, okwu ọ bụla ọzọ ị maara? Ee?
Nwa akwukwo: Ọrụ bụ, dị ka, inweta ọrụ.
Onye Ozizi: Ọ dị mma. Ọ dị onye nwere ike gbasaa na nke ahụ? Ọrụ bụ…Olee ihe ọzọ anyị na-eme? Ee?
Nwa akwukwo: Ebe ọrụ gị, dịka, ebe ọrụ gị dị. Ihe ị na-eme kwa ụbọchị.
Onye Ozizi: Ọ dị mma. Kedu ụdị metụtara mmemme… mana, ee, yabụ anyị nwere ike ịsị na ọrụ bụ ọrụ anyị ma ọ bụ ọrụ anyị, dịkwa mma, ma ọ bụ ọrụ mmadụ. Madison?
Nwa akwukwo: Agụmakwụkwọ. Ị mara na ọ bụghị ebe ahụ ka ọ na-amasị gị ịmụta na ịga ụlọ akwụkwọ na ihe ndị dị otú ahụ?
Onye Ozizi: Ọ dị mma. Ụlọ akwụkwọ ọ̀ bụ naanị ebe anyị na-agụ akwụkwọ?
Nwa akwukwo: Ee e
Onye Ozizi: Ọ dị mma, ọ dị mma. Ma anyị ga-ekweta. Akụkụ anyị nwere ike ikwenye na ya bụ ikekwe ọ na-enweta ihe ọmụma, inweta ozi, ọ dị mma? Ọ dị mma. Ya mere, usoro nke inweta ozi? Nke ahụ ọ na-arụ ọrụ? Ọ dị mma. Ọ dị mma. Okwu ọ bụla ọzọ ị maara? Onye si ebe a n'akụkụ nke ọzọ. Gaba n'ihu.
Nwa akwukwo: Onye nkuzi. Ọ́ bụghị otú ahụ mgbe ị, dị ka, mgbe ị na-arụ ọrụ n'okpuru mmadụ ma ọ bụ ihe?
Onye Ozizi: Ọ dị mma. Ee, ọ dị ka nke ahụ. Ọ dị onye ọ bụla nwere ike ịgbakwunye n'ihe Cliff nwere ikwu gbasara onye mmụta na-arụ ọrụ n'okpuru mmadụ?
Nwa akwukwo: Dị ka, ụdị onye na-akụziri gị otu esi eme ya?
Onye Ozizi: Ọ dị mma, ọ dị mma. Ya mere, anyị nwere ike ikweta na onye na-amụ ihe dị ka nwa akwụkwọ-nkụzi. Ka anyị kwuo na onye na-amụ ọrụ bụ onye na-amụ ọrụ ma ọ bụ nka. Ọ dị mma, anyị kwenyere na nke ahụ. Ịmụ ahịa ma ọ bụ nka. Ọ dị mma.
Onye Ozizi: Ee?
Nwa akwukwo: Onye na-eto eto.
Onye Ozizi: Onye na-eto eto.
Nwa akwukwo: Ọ bụghị dị ka onye toro eto ma ọ bụ…
Onye Ozizi: Eeh, onye toro eto. Ee, kpam kpam. Otú ọ dị, ị̀ pụrụ ịkọwakwuru onye na-eto eto ga-abụ? Ee?
Nwa akwukwo: Onye nọ n'agbata afọ 13 na 19.
Onye Ozizi: Ọ dị mma, ọ dị mma. Anyị nwere ike ikwenye na nke ahụ? Ọ dị mma. Yabụ na mmadụ… Ọ dị mma, okwu ọ bụla ọzọ ị maara? Anyị nwere “isi,” “dị mkpa,” “obodo,” “ọrụ ugbo,” “obodo,” na “nkwụghachi ụgwọ.”
Nwa akwukwo: Anụla m ka a na-eji ha eme ihe mbụ, mana ejighị m n'aka, dịka, ihe ha pụtara. Dị ka, anụla m ihe atụ ha.
Onye Ozizi: Ọ dị mma. Ọ dị mma. Ọfọn, m ga-aga n'ihu dee gị nkọwa. Ejikwa m n’aka na dị ka ọtụtụ n’ime unu nwetagoro, ọ ga-abụ na unu ahụla ha mbụ ma ọ bụ nụ ha mbụ, mana ịmara ihe nkọwa pụtara ga-enyere gị aka ịghọta ihe anyị ga-agụ n’edemede a. Ya mere, okwu ahụ bụ "isi" ụdị pụtara ihe bụ isi, ọ dị mma? Nkà bụ isi ma ọ bụ isi…M ga-ekwu isi… ihe bụ isi ihe ma ọ bụ isi ihe.
"dị mkpa." Ihe dị mkpa bụ ihe dị mkpa, ọ dị mma? Ọ bụrụ na ihe dị mkpa, ọ ga-adị mkpa.
(Mechie panel a)
Arụ ọrụ
N'okpuru ebe a bụ nkọwa enyi na enyi ụmụ akwụkwọ nke ụmụ akwụkwọ Ms. Yun chepụtara maka okwu okwu ha. Kedu ka ndị a si atụnyere nkọwa enyi na enyi ụmụ akwụkwọ ị mepụtara?
kagbuo: ikpochapụ kpamkpam ma ọ bụ kwụsị ihe
ugbo: inwe ihe gbasara oru ugbo ma obu akowa ihe nwere ugbo
Civilian: onye a na-akwụghị ụgwọ ka ọ bụrụ onye agha ma ọ bụ ndị mmanye iwu
nnwere onwe: obodo ọzọ anaghị achịkwa ya
ụlọ ọrụ mmepụta ihe: inwe ihe jikọrọ ya na ụlọ ọrụ mmepụta ihe ma ọ bụ na-akọwa ihe nwere ụlọ mmepụta ihe
ndị agha: otu ndị mmadụ na-azụ ọzụzụ ichebe obodo ha mana ha anọghị na ndị agha oge niile
secede: ikewapụ na steeti ma ọ bụ obodo wee bụrụ steeti ma ọ bụ obodo dị iche
ịgba ohu: inwe ndị na-enweghị ikike
onye agha: onye nwere ọrụ oge niile na ndị agha
atụmatụ: atụmatụ maka otu esi eme ihe siri ike
na-akwadoghị: megidere ụkpụrụ nke obodo
Ihe atụ nka Bekee/asụsụ
Ndị a bụ nkọwa enyi na enyi ụmụ akwụkwọ nke klas nka Bekee/asụsụ nke Maazị Chowdhury mepụtara. The * na-egosi okwu ndị ọ tụrụ anya na ụmụ akwụkwọ ahụ agaghị ama.
* njirimara: kọwara site na njirimara ma ọ bụ àgwà bụ akụkụ doro anya nke ihe
*amanye: manyere ime
zutere: nwetara ihe ma ọ bụ na-atụghị anya izute mmadụ
dị egwu: dị oke egwu, ime ihe ike, ma ọ bụ dị ize ndụ
obi ọjọọ: omume ma ọ bụ okwu adịghị mma
* enweghị mgbagha: ọjọọ n'ụzọ na-agaghị agbanwe agbanwe
* enweghi ngwụcha: nke mere na ọ nweghị oke ma ọ bụ njedebe
* kpagbuo: mesoo ha obi ọjọọ ma ọ bụ n'ụzọ na-ezighị ezi, karịsịa n'ihi nzụlite ha ma ọ bụ nkwenkwe ha
chụpụrụ: achụso
ihere: ihere na enweghị obi ike ma ọ bụ obi ike
* efu: enweghị ohere ọ ga-eme
*iwe: oke iwe ma ọ bụ ọnụma
