O a ituaiga fale e masani ona fa'aoga mo tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa?
Itulau 3: Nofoaga Fa'aa'oa'oga Versus Su'ega
E pei ona faʻamatalaina muamua, o fale e fesoasoani i tamaiti e iai manaʻoga faʻapitoa e maua ai aʻoaʻoga ma faʻaalia lo latou aʻoaʻoina. O nei nofoaga e aofia i totonu o se tamaititi aoga polokalame a'oa'oga ta'ito'atasi (IEP) or 504 fuafuaga. E pei ona talanoaina i lalo, o nei nofoaga e mafai ona faʻatinoina i le taimi o aʻoaʻoga ma suʻega.
polokalame a'oa'oga ta'ito'atasi (IEP)
lomi fefiloi
504 fuafuaga
lomi fefiloi
Faatonuga
Faataitaiga o Faleaoga
- Lomiga tetele
- Mea fa'alogo fesoasoani
- Fa'atonuga toe fai pe toe faaupuina
- Uu penitala
Fale a'oa'oga o suiga i le tu'uina atu o a'oa'oga i potu a'oga po'o mea fa'aopoopo. Suia faleaoga auala e aoao tamaiti ae le suia ā latou te aoao. I se isi faaupuga, latou te le suia le lautele poʻo le lautele o le vasega-tulaga tulaga o mataupu tau a'oa'oga, latou te le suia foi le lavelave o le malamalama e tatau ona aʻoaʻoina e tamaiti aoga. O tamaiti a'oga e iai mana'oga fa'apitoa e fa'aoga nofoaga fa'aa'oa'oga e mana'omia le a'oa'oina o mea e tasi i le tulaga tutusa o le tomai ma a latou tupulaga e le fa'aogaina fale fa'atonu.
tulaga o mataupu tau a'oa'oga
lomi fefiloi

faataitaiga
O Rae, o se tamaititi e le atoatoa le malosi o le aoaoina (LD), o loo tauivi e faailoa ma manatua faamatalaga taua. Ina ia foia lenei pa, soo se taimi lava e faaaoga ai e lona faiaoga faasaienisi se pepa e tufa atu (numera pe kopi kopi) i totonu o le vasega, na te tuuina atu ia Rae faamatalaga autu ua uma ona faailogaina.
Talu ai ona o tamaiti aoga e o'o i suiga mana'oga i le aso a'oga, e foliga mai e eseese mea e nonofo ai mai le tasi vasega i le isi. Mo se fa'ata'ita'iga, ona o le manuia o Rae mai le nofoaga o lo'o fa'amatala atu i luga i lana vasega fa'asaienisi e le fa'apea o le a ia mana'omia i le algebra.
Mo Lau Faʻamatalaga
Le faʻatinoina o nisi ituaiga o tekinolosi faʻapea foʻi ma faʻataʻitaʻiga faʻataʻitaʻiga poʻo faʻavae e pei o faatonuga eseese or Fuafuaga Lautele mo A'oa'oga (UDL) e le gata ina fa'ataga faiaoga e fa'aleleia le a'oa'oina mo tamaiti uma, latou te fa'ailoa fo'i le tele o fa'alavelave a'oa'oga o lo'o feagai ma tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa.
faatonuga eseese
lomi fefiloi
Fuafuaga Lautele mo A'oa'oga (UDL)
lomi fefiloi
Manatua o Aliyah e iai muscular dystrophy. O le iʻuga, e tauivi o ia ma le tusitusi ma e vaivai pe a manaʻomia e tusitusi mo se taimi umi. Faatusatusa pe faʻafefea e faiaoga o loʻo i lalo, o le tasi o loʻo faʻaaogaina aʻoaʻoga masani ma le tasi e aofia ai le UDL, faʻafeiloaʻi pa a Aliyah.
| Pa pupuni a Aliyah | Fale i Tulaga Fa'agagaga (A'oa'oga Fa'aleaganu'u) | Fale i Saienisi (UDL) |
| Tusi tusitusi | Fa'ataga o ia e fa'auma meaaoga i luga o se komepiuta | Talu ai ona o lona faiaoga o loʻo tuʻufaʻatasia le UDL, e mafai e tamaiti aʻoga uma ona maua komepiuta e faʻamaeʻa ai meaaoga. |
| Vaivai | Fa'ataga fa'agata fa'asolo a'o faia galuega tusitusi | Fa'ataga fa'agata fa'asolo a'o faia galuega tusitusi |
Talu ai e mana'omia e le faia'oga faatufugaga gagana tamaiti a'oga e tusilima ni tofiga i totonu o le vasega, e tatau ona ia saunia se nofoaga e fa'afeiloa'i ai le pa a le tusilima a Aliyah. Ae ui i lea, o le faiaoga faasaienisi ua uma ona foia lenei pa puipui e ala i le faatagaina o tamaiti aoga e faʻamaeʻaina galuega i totonu o le vasega e faʻaaoga ai se komepiuta. E le gata i lea, talu ai e mafai e isi tamaiti aʻoga i le vasega faasaienisi ona filifili e faʻamaeʻa meaaoga i luga o le komepiuta, soʻo se faʻailoga e ono faʻapipiʻi i lenei nofoaga e faʻaumatia pe faʻaitiitia.
Pe a fa'atino e le a'oa'o fa'atekonolosi fa'aonaponei ma faiga e fa'aleleia ai le a'oa'oina o tamaiti a'oga uma, e ono suia le talanoaga e fa'atatau i fale e mana'omia e fa'afetaui ai mana'oga o tamaiti ta'ito'atasi. Faalogo a o talanoaina atili e Candace Cortiella lenei mea (taimi: 1:15).

Candace Cortiella
Faatonu, The Advocacy Institute
Washington, DC
Tusitala: Candace Cortiella
E tatau ona tatou talanoa e uiga i mea e nonofo ai i se tulaga ese'ese atoa, ma o lena tala fou o le mea lea e mafai ona tatou faia i tekinolosi uma o loʻo i ai nei, Universal Design for Learning, ma aʻoaʻoga faʻapitoa? Afai tatou te faʻaaogaina na mea uma i totonu o le potuaoga, ae tatou te leʻi amata talanoa e uiga i mea e manaʻomia e tamaiti taʻitoʻatasi e faʻatatau i lo latou le atoatoa, o le a faia sau talanoaga e matua ese lava, ma o le a faia sau talanoaga e mafua ai le manaʻomia ona fai, e matua faʻamaoni lava, e faʻaitiitia ai mo tamaiti faʻapitoa. Ae o le ae faʻaleleia atili le aʻoaʻoga mo tagata uma, o le uiga o le aʻoaʻoga faʻapitoa. O le a e fa'ate'aina pe fa'aitiitia le fa'ailoga ua fa'apipi'i i le tu'uina atu o mea e nonofo ai tamaiti a'oga e iai mana'oga fa'apitoa ile potuaoga ma nofoaga o su'ega. Matou te iloa mai suʻesuʻega ma suʻesuʻega i lenei mataupu mo le tele o tausaga, o le faʻailoga e mafua ai ona mumusu tamaiti aoga e faʻaoga fale, aemaise lava i le aʻoga tulagalua ma le maualuga pe a latou iloa le mea o loʻo tupu.
Mo nisi faʻamatalaga e uiga i aʻoaʻoga eseese ma le Universal Design for Learning vaʻai i le IRIS Modules nei:
tofotofoga
Fa'ata'ita'iga o Fale Su'ega
- Fai le su'ega faitau leotele
- Fa'aopoopo taimi
- Fa'atagaina tusiupu po'o fa'atonuga
- Su'ega i se vaega to'aitiiti
Fale su'ega o suiga i le fa'atulagaina o se su'ega (fa'ata'ita'iga, tu'uina atu o se su'ega i lomitusi tetele) po'o ana faiga fa'afoe (fa'ata'ita'iga, fa'ataga se taimi umi e fa'auma ai le su'ega). Su'ega fale su'ega auala e su'e tamaiti a'oga ae le suia ā se faiga su'ega. O tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa o lo'o maua fale su'ega e mana'omia le su'esu'eina tutusa ma ausia le tulaga tutusa o le tomai ma tamaiti e le fa'aaogaina.
A latou faia su'ega, e tatau i faiaoga ona malamalama i le eseesega i le va tomai fa'atatau ma tomai avanoa. O tomai fa'atatau e fa'atatau i le poto po'o tomai o lo'o su'esu'eina (fa'ata'ita'iga, fa'atatau o le matematika, malamalama faitau). Avanoa tomai o tomai na e manaʻomia e faʻamaeʻa ai le suʻesuʻega, e ui lava e le o fuaina faapitoa. Mo se fa'ata'ita'iga, ina ia fa'amae'aina se su'ega tusitusi i le saienisi (taumafai fa'atatau), e tatau i le tamaititi a'oga ona iloa faitau (faiaoga avanoa). E ui lava e le o fuaina le lelei faitau, ae o lenei tomai e manaʻomia mo le tamaititi aoga e faʻaalia ai lona malamalama i mea faʻasaienisi. E ala i le tu'uina atu o se nofoaga e su'e ai le tamaititi lea (fa'ata'ita'iga, se tagata faitau faitau), e mafai e le faiaoga ona su'esu'e sa'o le tomai o le tamaititi po'o le malamalama i mataupu.
Fa'afofoga a'o fa'atalanoaina e Ryan Kettler lenei mataupu i se fa'amatalaga atili. E le gata i lea, na ia talanoaina e ui lava o fale su'ega e maua ai se tamaititi e le atoatoa le malosi o le avanoa i mataupu aoaoina, o lea avanoa e le otometi ona tutusa ma togi maualuga i suega po o togi sili atu i tofiga a le vasega. E oo lava i le fesoasoani a mea e nonofo ai, atonu e le malamalama le tamaitiiti aoga i le anotusi ma faaalia lelei lona malamalama (taimi: 3:39).
Ryan Kettler, PhD
Polofesa Lagolago
A'oga Fa'au'u o Applied and Professional Psychology
Rutgers University

Tusitusi: Ryan Kettler, PhD
O le mea moni, o soʻo se suiga e faia i se suʻega poʻo le auala e faʻatino ai le suʻega ina ia mafai ai ona foia se faʻaletonu o loʻo i ai i se tamaititi aoga e taofia ai i latou mai le mafai ona suʻeina le suʻega, e maua ai se togi e mafai ona tatou faʻaogaina, o se togi e faʻatusalia ai lo latou malosi maualuga i le poto poʻo tomai o loʻo faʻatatau i le suʻega. O tamaiti aoga e i ai manaoga faapitoa e masani ona i ai ni faaletonu o galuega e taofia ai i latou mai le mafai ona faaali atu mea latou te iloa ma mea e mafai ona latou faia i se suega i le auala lava e tasi e mafai ai e tamaiti aoga e leai ni manaoga faapitoa ona faaali atu mea latou te iloa ma mea e mafai ona latou faia i se suega. So'o se su'ega e te su'eina o lo'o iai se tomai o lo'o tulimata'i, pe o le algebra po'o le biology po'o le malamalama i le faitau. Ae o lo'o iai fo'i le tele o tomai e le'o fuaina pe fa'atatau i le su'ega ae o lo'o mana'omia pea ina ia mafai ai e le tamaititi aoga ona su'e le su'ega, ma e ta'ua o le access skills.
O le a le mea e tupu, afai e le ausia e se tamaititi le tulaga laʻititi i na tomai avanoa, e le mafai ona latou faʻaalia mea latou te iloa ma mafai ona fai i le tomai faʻamoemoe. Mafaufau la i le su'ega ole algebra lea e iai nei fa'afitauli umi o lo'o tusia i le vasega, ma o le tamaititi e le faitau i le vasega o lo'o su'e le su'ega, e taumafai e fa'aali mea na te iloa ma mafai ona fai ile algebra. Afai e le mafai e le tamaititi aoga ona faitau le su'ega, o le a le atagia mai i le togi o latou tomai algebra. O le a atagia ai se faaletonu i le faitau. Matou te manana'o ia avea le togi o le su'ega e atagia ai le tomai i le tomai fa'atatau, i le tulaga lea o le algebra, e pei ona matou mafaia. E mafai ona ou fa'atonuina se nofoaga e nofo ai le tamaititi a'oga i se nofoaga faitau leotele. O lea la, e faitau leotele e le komipiuta leo o le suʻega ia te ia, pe nofo se tagata ma ia ma faitau le suʻega. Ua fa'atulaga lena nofoaga ina ia mafai ai ona ou maua se togi sili atu e fa'ailoa mai ai le mea e iloa pe mafai e le tamaititi a'oga ona fai, ae o lena fa'aoga e le o fa'amoemoe e fo'ia ai le fa'afitauli faitautusi a le tamaititi. O lea ou te manatu o le mea taua e faʻamalamalama e le o se faʻalavelave.
A matou tu'uina atu avanoa i su'ega, o le sini fa'ai'u e le o le fa'asili maualuga o togi a tamaiti aoga. O le fa'ai'uga o le fa'amanino lea o togi a tamaiti a'oga o latou agava'a i na tomai ma le poto fa'atatau. I le tele o tulaga, talu ai o loʻo matou faʻatalanoaina nei faʻafitauli faʻaletonu o loʻo faʻaititia ai togi o tamaiti aʻoga, o le a sili atu le latou togi pe a matou tuʻuina atu ia i latou avanoa sili atu. Ae o nisi taimi, afai o loʻo e tuʻuina atu se fale talafeagai, o le a sili atu le avanoa o le tamaititi aoga, ae o le a le maua se togi maualuga ona e leʻo ia te ia le poto poʻo le tomai o loʻo faʻataʻitaʻiina.
Matou te mananaʻo i togi e atagia ai lena malamalama poʻo tomai poʻo le atagia mai o le leai o lena malamalama poʻo tomai. O lea la, i le tulaga o le avanoa, o le mea ou te manatu e taua tele le iloa o le a tatou faʻaleleia le avanoa e le o taimi uma e maualuga ai togi. Matou te le na o le taumafai e avatu atili le manuia. O loʻo matou taumafai e tuʻuina atu avanoa sili atu e suʻe ai le suʻega i le auala lava e tasi e suʻe ai e tamaiti aoga e leai ni faʻafitauli faʻapitoa. Ma o le avanoa e suʻe ai se suʻega o le avanoa lea e faʻaalia saʻo ai i lena suʻega mea e iloa pe mafai e se tagata ona fai.
gaoioiga
Sei o tatou toe asia tamaiti aoga mai le itulau muamua. Mo tamaiti ta'ito'atasi, fa'ailoa le tomai fa'atatau o lo'o su'esu'eina ma le tomai e mana'omia e fa'aalia ai le tomai fa'atatau. Tusi au tali i totonu o le fanua ua saunia.
| O Danica, o se tamaititi e iai le LD, o loʻo tauivi ma le faʻatulagaina o manatu ma tuʻuina atu faʻamatalaga lagolago i galuega tusitusi. Ina ia su'esu'e le vasega i le fa'ai'uga o le iunite i luga o le la, e tu'uina atu e lona faia'oga fa'asaienisi se su'ega e aofia ai fesili tala e lima. |
O le tomai o lo'o su'esu'eina o le malamalama ile faiga ole la.
O le tomai avanoa o le fa'atulagaina lea o manatu ma tu'uina atu fa'amatalaga lagolago i galuega tusitusi.
|
| O Brody, o se tamaititi vasega 6 e iai le ADHD, e faigata ona faʻatulagaina lona taimi. O loʻo tuʻuina atu e lona faiaoga suʻesuʻega faʻaagafesootai se suʻega mataupu i taua taua o le Taua Muamua a le Lalolagi ma o le a faʻatagaina tamaiti aoga 30 minute e faʻamaeʻa ai. |
O le tomai e suʻesuʻeina o le malamalama i le Taua Muamua a le Lalolagi.
O le tomai avanoa o le pulea o le taimi.
|
| Aliyah, o se tamaititi aoga tulagalua e maua i muscular dystrophy, e masani ona oʻo i le vaivai faaletino. E iai lana su'ega o lo'o loma Fuafua Fetu lea o le a mana'omia ai ona tusia se au'ili'iliga o le tagata autu ma fa'amaoniga lagolago mai le tusitusiga. |
O le tomai o lo'o su'esu'eina o le mafai lea ona fa'aoga fa'amaoniga lagolago e fa'amautu ai tagi.
O le tomai avanoa o le tusilima.
|
| O Ahmed, o se tamaititi aoga maualuga e le atoatoa le malosi o le mafaufau, e faitau i le vasega lua. O le su'esu'ega fa'apitoa o le a ia faia i le tautotogo o le a mana'omia ai o ia e faitau fuaitau ma fa'ailoa fa'amatalaga autu. |
O le tomai o lo'o su'esu'eina o le mafai lea ona iloa fa'amatalaga autu i totonu o se mau.
O le tomai e maua ai le faitau, lea e aofia ai le fa'avasegaina, fa'alelei, ma le malamalama.
|
O le mafai ona va'ava'ai i le va o tomai fa'atatau ma tomai avanoa e taua tele mo le fuafuaina o ituaiga fale su'ega e mafai ai e le tamaititi aoga ona maua le avanoa e fa'aalia ai lona iloa ma lona tomai. Manatua o fale su'ega e suia ai le auala e su'e ai tamaiti a'oga ae le suia le mea e fuaina e se su'ega. Faitau fa'atasi e a'oa'o atili e uiga i potuaoga ma fale su'esu'e fa'ata'atia.
Iloiloga a le Vasega
A o'o i su'ega ma su'esu'ega, o le auala e fa'atautaia ai e faia'oga o le a matua a'afia ai ituaiga fale e mana'omia e se tamaititi po'o tamaiti a'oga. Mo tamaiti a'oga o lo'o su'e se su'ega i luga o se komepiuta, e mafai ona fo'ia fa'alavelave e ala i foliga masani e pei o le mafai ona fa'ateleina tusitusiga i luga ole lau. Mo tamaiti a'oga o lo'o fa'amae'aina su'esu'ega fa'atatau i pepa, e mana'omia e faia'oga ona tu'uina atu mea e fa'aoga ai (fa'ata'ita'iga, tusitusiga fa'alautele). Po'o le a lava le tulaga, e tatau i faiaoga ona masani i fale su'ega o lo'o lisiina i le IEP po'o le 504 fuafuaga a le tamaititi ma ia filiga e tu'uina atu.
Iloiloga Fa'ata'atia
O tausaga talu ai nei na vaaia ai se suiga i le auala e faʻatautaia ai suʻega faʻataʻitaʻi, mai se pepa i luga o le initaneti. O lenei sifi ua faatagaina mo iloiloga lautele fuafuaina, lea e aofia ai meafaigaluega numera ma foliga e faʻateleina le avanoa mo tamaiti aoga uma ma faʻaumatia faʻalavelave e masani ona faʻafeiloaʻi e tamaiti aoga e iai manaʻoga faʻapitoa (faʻapea foʻi ma isi tamaiti aʻoga e pei o le Igilisi). O le tele o setete o loʻo faʻaogaina nei le tele-tiered auala e mafai ai e tamaiti aʻoga ona maua le anotusi. E masani lava, e aofia ai le tolu tulaga o avanoa:
iloiloga lautele fuafuaina
lomi fefiloi
Fa'aaliga lautele: E avanoa avanoa mo tamaiti aoga uma o lo'o auai. O nei lagolago e mafai ona fa'apipi'i ma tu'uina atu fa'atekinolosi (fa'ata'ita'iga, fa'asolo ina ia fa'atele ai tusitusiga), po'o le le fa'apipi'iina ma tu'uina atu i le tulaga fa'apitonu'u (fa'ata'ita'iga, pepa va'ai).
Fa'ailoga filifilia: Fa'amatalaga avanoa e mafai e so'o se tamaititi aoga ona fa'aoga pe afai e fa'atonuina e se faiaoga po'o se vaega o faia'oga a'o le'i faia su'ega. O lagolago faakomepiuta fa'apipi'i i lenei tulaga avanoa e aofia ai le eseesega o lanu, ae o lagolago e le'i fa'apipi'iina e aofia ai masini fa'alautele.
faʻatalosagaina: Fesoasoani avanoa e fa'atapula'a i tamaiti a'oga e iai mana'oga fa'apitoa ma, i nisi tulaga, ELLs. O fale fa'akomepiuta fa'apipi'i e aofia ai le text-to-speech, ae o le fale e le fa'apipi'iina e aofia ai se fa'aliliu upu po'o se tusiupu.
Mo Lau Faʻamatalaga
I le isi itu o setete e iai le eseesega tele i mea e mafai ona fa'atagaina mo su'ega fa'apitoa. O mea e fa'atagaina i se tasi setete atonu e le fa'atagaina i isi. Ina ia mautinoa le tausisia o faiga faʻavae a le setete, e tatau i faiaoga ona nofouta i nofoaga faʻatagaina i totonu o latou setete. O nei fa'amatalaga e maua e le Nofoaga Autu a le Atunu'u mo taunu'uga tau A'oa'oga.
Pe mo su'esu'ega i potu a'oga po'o su'ega fa'ata'atia, e tatau i tamaiti a'oga ona masani lelei i se nofoaga e nofo ai a'o le'i fa'aaogaina i se tulaga o su'ega. O le mea moni, o nisi setete e manaʻomia le faʻaavanoaina o fale suʻega mo le tamaititi aoga mo se taimi faʻapitoa aʻo leʻi oʻo i le aso o le suʻega. Faalogo ao talanoaina e Martha Thurlow pe aisea e taua ai lenei mea (taimi: 0:38).
Martha Thurlow, PhD
Faatonu o le National Center on Educational Outcomes
Iunivesite o Minnesota

Tusitusi: Martha Thurlow, PhD
Ou te manatu o le pito i lalo o le, afai o le a faʻaaogaina e se tamaititi se fale e nofo ai mo se suʻesuʻega, sa tatau ona faʻaogaina e le tamaititi lena nofoaga, sa tatau ona faʻaalia i ai aʻo leʻi oʻo i le taimi o le suʻega. I aso ua tuana'i, sa ou faalogo i le tele o tala e uiga i le fa'alavelave moni o se fale nofo i le fa'atinoga o se tamaititi aoga i le su'ega ona latou te le'i maua lava le nofoaga muamua. Na matua lafoina i latou mo se matasele. Sa latou le iloa le mea e fai. O se tasi o mea taua o le fa'amautinoa ua va'aia e le tamaititi a'o le'i o'o i le aso o le su'ega.
Mo Lau Faʻamatalaga
Mo se numera toʻaitiiti o tamaiti aʻoga e sili ona taua le le atoatoa o le mafaufau, o fale suʻega atonu e le lava le lagolago. I nei tulaga, a isi iloiloga mafai ona fa'aaogaina. O nei su'esu'ega su'esu'e e atagia mai ai tulaga fa'a-va'ai ae e fa'aitiitia le lavelave ma e le aofia ai le anotusi i le loloto po'o le lautele (fa'atusa, isi tulaga fa'aa'oa'oga), a'o fa'atumauina fa'amoemoe maualuga mo nei tamaiti a'oga.
isi iloiloga
lomi fefiloi