Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility Itulau 5: Fesoasoani i Tamaiti A'oga e Fa'agaoioia Upu
  • IRIS Nofoaga Autu
  • punaoa
    • IRIS Su'e Punaoa
      Modules, mataupu su'esu'e, gaioiga, ma isi mea
    • Aotelega o Fa'atinoga Fa'atino
      Fa'amatalaga su'esu'e
    • Tulaga Maualuga Maualuga
      IRIS punaoa i HLPs
    • ata tifaga
      Fa'aaliga o tagata e iai mana'oga fa'apitoa
    • Tusi a Tamaiti
      Fa'aaliga o tagata e iai mana'oga fa'apitoa
    • lomi fefiloi
      Tu'utu'uga fa'atatau i mana'oga fa'apitoa
    • Mo PD Providers
      Ala a'oa'oga, PD facilitation toolkit, & more
    • Mo faiaoga
      Fautuaga mo le fa'aogaina o punaoa a le IRIS, fomu o fuafuaga o a'oa'oga, ma isi mea
    • Upega Tafa'ilagi Vitio
      Fa'asolo i la matou Upega Tafa'ilagi & modules
    • Fou & O'o Mai
      Module fou ma punaoa
    • IRIS Archived Punaoa
      Modules, alignment tools, & more
  • Filifiliga PD
    • Tusipasi PD mo Faiaoga
      O le matou tusipasi, lau PD itula
    • Ulufale i lau IRIS PD
    • Mo PD Providers
      Ala a'oa'oga, PD facilitation toolkit, & more
    • IRIS+ Aoga & Itumalo Fa'avae
      O se meafaigaluega mamana mo ta'ita'i a'oga
  • lipoti
    • Lipoti a le IRIS i totonu
      Lipoti ile fa'aogaina ma taunu'uga IRIS
    • Lipoti o Iloiloga i fafo
      Iloiloga a le IRIS Center
    • IRIS Tala
      O matou punaoa, o au tala
    • News & Tutupu
      O le a, o afea, & o fea e tupu ai
  • fesoasoani
    • Fesoasoani & Lagolago
      Maua le manuia atoatoa mai a tatou punaoa
    • Upega Tafa'ilagi Vitio
      Fa'asolo i la matou Upega Tafa'ilagi & modules
  • Fa'atonuga Faitauga Lua (Vaega 1): Aoaoina o Upu ma Malamalama i Vaega o Mataupu.
Lui
Mafaufauga Muamua
Vaaiga & Punaoa

E te manatu e tatau i faiaoga ona aʻoaʻoina upu ma tomai malamalama i le faitau i totonu o latou vaega o mataupu? (Fa'amatalaga Fesili: Leai ni Punaoa)

O a matafaioi a faiaoga o le aoga tulagalua ma le maualuga mo le aoaoina o upu ma le malamalama i totonu o latou vaega?

  • 1: Malamalama i Fa'atonuga o Fa'atonuga

O le a le mea e tatau ona iloa e faiaoga o mataupu e uiga i le aʻoaʻoina o upu?

  • 2: Vaega o A'oa'oga Lelei o Upu
  • 3: Filifilia o Upu Taua
  • 4: Fa'amatala manino ma Fa'aupuga Tulaga
  • 5: Fesoasoani i Tamaiti A'oga i le Fa'agaioiina o Upu
  • 6: Tuuina atu o le tele o faʻamatalaga i upu
  • 7: Fausiaina o Upu ma le Malamalama Fa'atatau i le Fa'aaogaina o le Fa'ata'ita'iga Frayer

O le a le mea e tatau ona iloa e faiaoga o mataupu e uiga i aoaoga malamalama?

  • 8: Vaega o Fa'atonuga Malamalama Lelei
  • 9: Faʻaolaina o le Poto Muai
  • 10: Mataituina Malamalama
  • 11: Fa'aaogaina o Fa'atonu Ata
  • 12: Taliina o Fesili
  • 13: Fausiaina o Fesili

punaoa

  • 14: Faʻamatalaga, Punaoa Faaopoopo, ma Faʻamatalaga
Faamae'a mai
Iloiloga
Tuuina atu ni manatu faaalia

O le a le mea e tatau ona iloa e faiaoga o mataupu e uiga i le aʻoaʻoina o upu?

Itulau 5: Fesoasoani i Tamaiti A'oga e Fa'agaoioia Upu

O le faitau i vaega o mataupu e manaʻomia ai se malamalamaga loloto nai lo le na o le aʻoaʻoina o faʻamatalaga o upu. Afai e aʻoaʻoina e tamaiti aʻoga se upu fou e sili atu nai lo le na o se auala faʻapuupuu, e tatau ona latou faʻatinoina ma le totoʻa le upu ma lona uiga . E mafai e faiaʻoga ona fesoasoani i tamaiti aʻoga e fai lenei mea e ala i le:

  • Fa'aleleia o talanoaga e uiga i upu fou, e maua ai e faiaoga le avanoa e fa'ata'ita'i ai na tu'uga ma taimi o tamaiti aoga e fa'atino ai lo latou fa'aoga.
  • faaaogaina fa'atulagaina ata mo upu e saunia ai se fausaga mo talanoaga ma taiala ai tamaiti aoga i le suesueina o vaega taua o le upu ma lona sootaga ma isi faaupuga.
    x

    fa'atulagaina ata

    lomi fefiloi

  • Fa'ailoa le malamalama o tamaiti aoga i uiga eseese o upu (fa'ata'ita'iga, iunite anoa po'o morphemes, e aofia ai prefix, a'a, ma suffix)
    x

    morpheme

    lomi fefiloi

Faafofoga a o talanoa se faiaoga o le aoga tulagalua e uiga i le auala na te filifilia ai upu, faauigaina ma faavasega lona uiga, ma uunaia talanoaga ma ana tamaiti aoga (taimi: 2:29).

Paul Beavers
Faiaoga Middle School, US History
Nashville, Tennessee

Transcript

Tusitusi: Paul Beavers

Ou te aoaoina le talafaasolopito o Amerika i le vasega valu. Ou te taumafai e mafaufau po o le a le mea e iloa e le tamaititi aoga valu, o le a se mea latou te le iloa. Ma e mautinoa lava o se vaega tele lena o le tuufaatasia o upu mo la'u vasega. Ae e iai foʻi aʻu tamaiti aʻoga i taimi uma e sau ma fesili e uiga i se faʻamalamalamaga faʻapitoa, o lea a tupu lena mea ou te faʻaaogaina. O le a ou faia se faʻamatalaga o lena mea ona ou faʻaaogaina lea i luga o le laupapa i aʻu vasega uma, aua ou te manatu afai e le iloa e se tasi o tamaiti aoga lena mea o le a tele isi. O nai mea ou te faia, a ou oo atu i se tasi o na upu ou te popole ai atonu e le masani ai, o le a ou tuuina i se ituaiga malosi, ae le gata i lea. Afai o le igoa o se tasi, ou te tuuina le faaleoga faapea foi ma se faauigaga i totonu o puipui e mulimuli i le upu ina ia mafai ai ona latou faitau pea, taofi le tafe, ma aua le faalavelave i le aoaoina, ma o loo latou vaaia foi i le talaaga. E le gata i lea, i totonu o le vasega pe a tatou suʻesuʻeina faʻamatalaga pe naʻo tatou faitau i se mea pe o loʻo tatou talanoaina se mea, ou te tuʻuina atu i tamaiti aoga e faʻapipiʻi pe i ni vaega laiti, ma o le a ou fesili ia i latou, ma e aofia ai upu. Ou te togiina se upu, pe ou te tuu i luga o le laupapa ma fai atu ia i latou e talanoa po o le a lena upu. O le a se mea ua e vaai i ai? O le a le uiga? Ona tatou lafo atu lea o upu e fesoasoani ia i latou e faauma ai le manatu ona tatou talanoa lea i lena mea. E fa'apea la ona tatou fa'afeso'ota'i i a'oa'oga muamua. Tau lava ina taʻu mai ia te aʻu mea ua uma ona e iloa, ma latou talanoa i ai. Ae toe fai foi, o le i ai o le vasega valu ou te taumafai e tuu atu ia i latou le avanoa e talanoa ai i le tele e mafai ai i se auala aoga, aua o le a latou talanoa lava, o le faia o le paga-ma-share e aoga tele i nei ituaiga mea.

Ou te manatu e sili atu ona latou faatumauina pe a latou faalogo i ai mai se tasi o a latou uo, pe latou te fai mai, o le a latou taofia. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a tatou suʻesuʻeina le Toefuataʻiga Porotesano, o le a ou tuʻuina na upu e lua i luga o le laupapa ma tuu atu latou te talanoaina po o a upu e te vaʻaia iina, talepe i lalo, taʻu mai ia te aʻu le uiga o lenei mea e tusa lava pe tatou te leʻi suʻesuʻeina. Ma na o le talepeina o na upu e lua, latou te iloa le mea e taʻu o le Porotesano Toe Fuataʻiga ae tatou te leʻi amataina, o lea ua ou fasi manu felelei se lua i le maa e tasi. Ua latou aoaoina upu. Sa latou iloa foi po o le a tonu lena mea.

Matamata i le tifaga e iloa ai pe faapefea e se faiaoga numera fitu vasega ona fesoasoani i ana tamaiti aoga e aoao pe faapefea ona vaevae upu (taimi: 0:43).

vitio
ta'alo-li'o-faatumu

Transcript

O lenei vitio o se vaega o le Webinar na gaosia e le Center on Instruction i le faʻatasi ma le Faia o Mea e aoga. Mo le fa'alogo i le Webinar atoa, fa'amolemole asiasi i le http://www.centeroninstruction.org

Transcript: Faʻailoaina Ituaiga Eseese o le Upu Faamoemoe

Faiaʻoga: Ina ia fesoasoani i aʻu tamaiti aʻoga e fuafua le uiga o upu, e masani ona ou faʻaaogaina aʻa, e fuafua i upu o le vaiaso. O lea la, mo se faʻataʻitaʻiga, pe a iai a matou pasene, ma sa matou faia le tele o suiga o pasene, sa ou manaʻo ia malamalama aʻu tamaiti aʻoga i le uiga moni o le upu pasene . O lea na matou vaevaeina ai. O le a le sene? O le sene e tasi le selau. Mafaufau i isi upu e iai le aʻa o le sene. Ma o lea na mafaufau ai tamaiti aʻoga i le seneturi. Na mafaufau tamaiti aʻoga i le sene mai le tala. O le vaevaeina o le upu pasene na fesoasoani ia i latou e malamalama atili ai pe aisea e te siitia ai le tesimale i ni nofoaga se lua i le agavale pe a e fai ma sui o se pasene o se tesimale. E tutusa lava ma le selau. E iai lava i le tulaga selau.

I le avea ai o se vaega o lenei faʻatonuga, e tatau i tamaiti aʻoga ona talanoaina pe faʻapefea ona tutusa pe eseese faʻaoga o le upu mai le auala e faʻaaogaina ai le upu i isi vaega o anotusi. O loʻo faia lenei mea e Ms. Nor mo le upu laulau.

Vaega o mataupu vaitaimi
Chemistry Vaitaimi laulau
Biology faʻavasegaga laulau
Gagana e faʻaoga laulau o anotusi
fika Cross tulaga faʻatulagaina
Malo o Amerika ma Sivili Laulau
Faʻaaoga i aso uma Laupapa, laulau

Manatua nisi o faʻataʻitaʻiga o loʻo i luga o tuʻufaʻatasiga o upu e atagia mai ai upu faʻapitoa. Faafofoga a o talanoa atili Elfrieda Hiebert e uiga i lenei mea (taimi: 1:25).

Elfrieda Hiebert, PhD
Research Associate
Iunivesite o Kalefonia, Santa Cruz

Transcript

Tusitusi: Elfreida Hiebert, PhD

I le Igilisi, matou te faia le tele o tu'ufa'atasiga o upu. Mo se fa'ata'ita'iga, malae ta'alo , fale ta'alo , fale lau'ele'ele : E manino lava ua tu'ufa'atasia le upu ona ua tu'ufa'atasia upu. Ae i vaega o mataupu, e tele a tatou fuaitau e pei o le suiga o le gaioiga po'o le tu'ufa'atasiga o mea po'o le fa'asaoina o le tele , o fuaitau e pei o le fale o sui . E le o se fale masani. E tatau ona e malamalama o se fuaitau lea e fa'atino mo se seti o manatu, e pei o le gaioiga a le au fa'apolopolo po'o le Itulagi i Sasa'e . O fuaitau ia e mana'omia ona tatou ta'ita'ia ai tamaiti a'oga i le malamalama i le manatu atoa, ma o se mea e mafai e faia'oga o mataupu ona galo, o le manatu o le fuaitau faigata. I se isi itu o upu tu'ufa'atasi ia. E mafai ona e ave le Tautinoga o le Tuto'atasi - Tautinoga ma le tutoatasi - e mafai ona i ai ni uiga patino, ae a tatou tu'ufa'atasia o se uiga patino. Ma afai e le'i tele ni faitauga a tamaiti a'oga, e mafai ona latou le malamalama i lena mea.

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email
tua sosoo ai
12345678...14
Auai i la matou E-Newsletter Saini loa
  • Itulau Amata
  • E uiga ile IRIS
  • Sitemap
  • Avanoa i luga ole laiga
  • lomi fefiloi
  • Tuutuuga o Faaaoga
  • Galuega ile IRIS
  • Faafesootai matou
Auai i la matou E-Newsletter Saini loa

O le Nofoaga Autu o le IRIS Kolisi o Peabody Iunivesite o Vanderbilt Nashville, TN 37203 [email protected] . O le Nofoaga Autu o le IRIS e faatupeina e ala i se maliega galulue faatasi ma le Matagaluega o Aoga a Amerika, Ofisa o Polokalama Aoga Faapitoa (OSEP) Grant #H325E220001. O anotusi o lenei upega tafailagi e le o lona uiga o le faiga faavae a le Matagaluega o Aoga a Amerika, ma e le tatau ona e manatu o le a lagolagoina oe e le Malo Tele. Ofisa o le Galuega Faatino, Anna Macedonia.

Puletaofia 2026 Vanderbilt Iunivesite. Ua taofia aia tatau uma.

* Mo fa'amatalaga e uiga i le faiga fa'avae e uiga i le le fa'alaua'iteleina o fa'amatalaga, asiasi i la matou itulau Fesoasoani ma le Lagolago.

Laisene Creative Commons O lenei galuega ua laiseneina i lalo o Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

  • Vanderbilt Peabody Kolisi
Tatou te faaaogaina kuki ina ia mautinoa ai tatou te tuuina atu ia te oe le poto masani e sili ona lelei i la tatou uepisaite. Afai e te faaauau pea ona faaaogaina lenei nofoaga o le a tatou manatu o oe o le fiafia i ai.