Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility Leqephe la 2: Tikoloho ea Sebele
  • Setsi sa IRIS
  • Resources
    • IRIS Resource Locator
      Li-module, mehlala, mesebetsi le tse ling
    • Likakaretso tse thehiloeng ho Bopaki
      Litlhaloso tsa lipatlisiso
    • Mekhoa ea Boipheliso e Phahameng
      Lisebelisoa tsa IRIS ho HLPs
    • Films
      Litšoantšo tsa batho ba nang le bokooa
    • Libuka tsa Bana
      Litšoantšo tsa batho ba nang le bokooa
    • lenaane-foko
      Mantsoe a amanang le bokooa
    • Bakeng sa Bafani ba PD
      Mekhoa ea ho ithuta, lisebelisoa tsa ho thusa PD, le tse ling
    • Bakeng sa Faculty
      Malebela a ho sebelisa lisebelisoa tsa IRIS, liforomo tsa moralo oa lithuto, le tse ling
    • Lifitio tsa ho Tsamaisa Webosaete
      Ho potoloha Webosaete ea rona le li-module
    • E Ncha & E Tla Haufinyane
      Li-module tsa morao-rao le lisebelisoa
    • Lisebelisoa tse bolokiloeng tsa IRIS
      Li-module, lisebelisoa tsa ho hokahanya, le tse ling
  • Likhetho tsa PD
    • Litifikeiti tsa PD bakeng sa Barupeli
      Setifikeiti sa rona, lihora tsa hau tsa PD
    • Kena ho IRIS PD ea hau
    • Bakeng sa Bafani ba PD
      Mekhoa ea ho ithuta, lisebelisoa tsa ho thusa PD, le tse ling
    • IRIS + Sekolo le Setereke sa Setereke
      Sesebelisoa se matla sa baetapele ba sekolo
  • Lingoliloeng & Litlaleho
    • Articles
      Lingoloa mabapi le ts'ebeliso ea IRIS le katleho
    • Litlaleho tsa ka hare tsa IRIS
      Litlaleho mabapi le tšebeliso ea IRIS le katleho
    • Litlaleho tsa Kantle tsa Tlhahlobo
      Litekanyetso tsa Setsi sa IRIS
    • Litaba tsa IRIS
      Lisebelisoa tsa rona, lipale tsa hau
    • Litaba le Liketsahalo
      Eng, neng, le moo e etsahalang
  • Thusa
    • Thuso le Ts'ehetso
      Fumana molemo o feletseng mehloling ea rōna
    • Lifitio tsa ho Tsamaisa Webosaete
      Ho potoloha Webosaete ea rona le li-module
  • Tikoloho ea Bongoaneng ba Pele: Ho Rala Liphaposi tsa Lithuto tse Atlehang
hlahisitse phephetso
Mehopolo ea Pele
Maikutlo le Lisebelisoa

Ke likarolo life tse etsang tikoloho e entsoeng hantle ea bongoana (Potso ea Maikutlo: Ha ho Lisebelisoa)?

Ke eng seo matichere a ka se etsang ho etsa hore tikoloho ea phaposi e be e loketseng thuto le nts'etsopele ea bana?

  • 1: Tikoloho ea Bana ba Pele
  • 2: Tikoloho ea Sebele
  • 3: Tikoloho ea Sechaba
  • 4: Tikoloho ea Nako
  • 5: Ho Li Kopanya Tsohle

Resources

  • 6: Litšupiso, Lisebelisoa tse Eketsehileng, le Likoloto
Phethela
Tlhahlobo
Fana ka Maikutlo

Ke eng seo matichere a ka se etsang ho etsa hore tikoloho ea phaposi e be e loketseng thuto le nts'etsopele ea bana?

Leqephe la 2: Tikoloho ea Sebele

Kotara tikoloho ya mmele e bua ka moralo le sebopeho sa phaposi e itseng le litsi tsa eona tsa ho ithuta. Matichere a lokela ho rala tikoloho ka ho hlophisa libaka tsa eona, thepa ea ka tlung le thepa ho eketsa menyetla ea ho ithuta le ho kopanela ha ngoana e mong le e mong. Ho etsa joalo ka katleho, matichere a ka sebelisa mohopolo o tsejoang e le Moralo oa Bokahohle oa ho Ithuta (UDL), moralo o thusang matichere ho rala liphihlelo tsa ho ithuta tse fumanehang habonolo le tse phephetsang tse sebetsang bakeng sa bana bohle. Ho etsa hore phaposi e fumanehe habonolo le e phephetsang ho bohle, tichere e ka fana ka libuka maemong a fapaneng a ho bala, ea beha lisebelisoa haufi le moo li ka fihlellehang habonolo shelofong, kapa ea etsa sebaka se seholo e le hore ngoana ea sebelisang setulo sa likooa a ka khona ho tsamaea ho potoloha phaposi.

Ha ba qala ho rala tikoloho e sebetsang hantle ea 'mele, matichere a lokela ho nahana ka likarolo tse fapaneng tsa tikoloho. Hang ha ba se ba khethile thepa ea ka tlung e lekanang le ea bana, e loketseng lilemo tsa bona, matichere a lokela ho nahana ka e 'ngoe le e 'ngoe ea tse latelang.

Tokiso ea Thepa le Mekhabiso ea Mokato

Tikoloho e entsoeng hantle ea 'mele e na le libaka tse fapaneng tsa mesebetsi tse nang le meeli e hlakileng, ea 'mele le e bonahalang e hlalosoang ke thepa ea ka tlung le likoahelo tsa fatše. Thepa ena ea ka tlung le likoahelo tsa fatše li lokela ho etsa libaka tse phutholohileng le tse ikamahanyang le morero oa tsona. Mohlala, sebaka sa boloko se ka ba le lishelefo tsa libuka ho se beha e le setsi sa boloko le k'hapete kapa foam fatše ho khutsisa molumo ha liboloko li oela fatše. Hape, sebaka sa laeborari se lokela ho ba le sekoahelo se bonolo, se phutholohileng sa fatše bakeng sa bana ba banyenyane le batho ba baholo ho lula ho sona ha ba ntse ba shebile libuka. Ha ba hlophisa thepa ea ka tlung, matichere a lokela ho:

  • Etsa bonnete ba hore bana bohle ba bonahala ho batho ba baholo le hore batho ba baholo ba bonahala ho bana ho netefatsa hore ba hlokomeloa hantle.
  • Rala libaka tse nang le libaka tseo bana ba ka sebetsang le ho bapala ka bobona kapa ka lihlopha tse nyane le ho bokana e le sechaba.
  • Beha meeli e hlakileng ho bontša moo sebaka sa setsi se qalang le se fellang teng.
  • Nahana ka sebaka sa litsi. Litsi tse nang le maemo a phahameng a ts'ebetso (mohlala, li-block centers, libaka tsa ho bapala tse tsotehang, litsi tsa 'mino) ha lia lokela ho ba haufi le litsi tse nang le liketsahalo tse khutsitseng (mohlala, litsi tsa ho mamela, libaka tsa lik'homphieutha).
  • Nahana ka palo le boholo ba litsi. Etsa bonnete ba hore ho na le sebaka se lekaneng seo bana ba ka kopanelang ho sona ntle le ho tlala.
  • Theha libaka tse bonolo, tse ikemetseng. Theha libaka tse sireletsehileng moo bana ba ka ikhutsang ho phomola, ho shebella le ho hlasimoloha maikutlong letsatsi lohle.

Khetho le ho Bea Lisebelisuoa

Karolo e 'ngoe ea tikoloho ea 'mele e kenyelletsa khetho le sebaka sa thepa. Khetho ea thepa e kenyelletsa ho khetha lintho tsa ho bapala le lintho tse ling tsa 'mele tse e loketseng ntshetsopele bakeng sa bana ba banyenyane ka phaposing. Mohlala, sebaka sa boloko se lokela ho kenyelletsa mefuta e fapaneng ya boloko ho dumella bana ba nang le bokgoni bo fapaneng ba ho tsamaisa mesifa ho di laola, mme thepa ena e lokela ho bewa hore e fihlellehe habonolo. Ho feta moo, matitjhere a lokela ho hopola dintlha tse latelang ha a kgetha le ho beha thepa:

x

e loketseng ntshetsopele

lenaane-foko

  • Ho hlophisa thepa le ho e boloka libakeng tse loketseng (mohlala, thepa ea bonono setsing sa bonono, tafole ea kutlo haufi le sinki), ho nahaneloa nts'etsopele ea bana ea tsebo ea boikemelo
  • Ho fana ka lisebelisoa tse lekaneng ka har'a litsi e le hore bana ba ka kopanela 'me ba se ke ba ngangisana ka mehloli e fokolang
  • Ho fana ka lisebelisoa tse fumanehang tse nolofalletsang papali e ikemetseng le ea sechaba
  • Ho hlophisa litsi le ho itokisetsa ho sebelisoa ha bana ba fihla
  • Ho etsa bonnete ba hore thepa e emela limelo le liphihlelo tse fapaneng tsa bana
  • Ho beha lintho tse boima lishelefong tse ka tlase e le hore bana ba se ke ba tsoa kotsi ha ba li theola
  • Ho fana ka lintho tsa ho bapala tse sireletsehileng tse fanang ka liphephetso tse loketseng nts'etsopele ho khothaletsa kholo ea tsebo ea ho rarolla mathata
  • Ho khothaletsa bana ho thusa ho etsa liqeto mabapi le thepa
  • Ho potoloha thepa ho ntšetsa pele lithahasello tsa bana le ho boloka buka e ncha ea thepa

Puisanong ena, Erica Roy o arolelana lintlha tsa ho beha thepa e le hore baithuti ba ka e fumana habonolo.

Erica Roy
Tichere ea Kindergarten

(nako: 1:29)

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_er_c.mp3

tlaleho

Sengoloa: Erica Roy

Ha ke nahana ka thepa, lintho tsa bohlokoa ka ho fetisisa tseo ke li nahanang ke tsena, Na baithuti ba khona ho li fumana ka bobona ka boikemelo kamoo ho ka khonehang? Ke leka ho ngola ntho e 'ngoe le e 'ngoe ka phaposing ka ho hlaka. Re na le seteishene sa bonono se nang le mabitso a thepa e 'ngoe le e 'ngoe e nang le setšoantšo le lentsoe e le hore baithuti ba ka le bala kapa ba ka sebelisa setšoantšo ho thusa. Hape ho bohlokoa haholo ho ba le sona boemong ba bona, haholo-holo nakong ea bongoana. Re hlile re batla ho ba khothaletsa ho ikemela. 'Me haeba lintho li sa fihlellehe, joale seo se etsa hore ho be thata haholo. Bonyane 'na, ka bonna, ke ne ke tla rata hore ba khone ho tsamaea ka bolokolohi ho pholletsa le phaposi ea thuto le ho ba le seo ba se hlokang ntle le ho hloka thuso ea ka e sa khaotseng. Ke ikutloa eka seo se thusa haholo ho haha ​​​​boitšepo ba bona 'me hape se tšehetsa mefuta eohle e fapaneng ea baithuti. Hape, ha thepa e sa ngoloa ka ho hlaka kapa e sa fihlellehe, ke nahana hore ho bonolo hore baithuti ba qhelele ka thoko kapa, ka lehlakoreng le leng, ba itšetlehe haholo ka tšehetso ea batho ba baholo. Ha ke se ke ralile phaposi ea ka ea thuto, ke ne ke tla khumama ke shebile lintho ho netefatsa hore li tla ba tsamaela hantle le bolelele ba bona. 'Me ke nahana hore leo ke leano le letle haholo leo nka le sebelisang. Ke hlokometse neng kapa neng ha ho na le ntho e ncha, baithuti bohle ba ka ba re, "Seo ke eng? Hobaneng se le teng? Seo se mabapi le eng?" e leng ntho e ntle. E mpolella hore ba sebelisa litšoantšo le lintho tse potolohileng phaposi e le lisebelisoa.

Moralo le Pontšo ea Lintho Tse Bonahalang

Karolo e 'ngoe ea bohlokoa ea tikoloho ea 'mele ke moralo le ponts'o ea lisebelisoa tse bonahalang. Lisebelisoa tse bonahalang—tse kang li-poster tsa ho bontša melao ea phaposi, kemiso ea letsatsi le letsatsi, le mehato ea ho phethela kemiso (mohlala, ho hlatsoa matsoho)—li thusa bana ba banyenyane ho tseba seo ba lokelang ho se etsa le mokhoa oa ho utloisisa tikoloho ea bona hamolemo. Mohlala, sebakeng sa boloko, tichere e ka tšoaea setsi 'me ea sebelisa litšoantšo tsa liboloko tse fapaneng ho bontša hore na li lokela ho ba hokae lishelefong. Sena se ka thusa bana ha nako ea ho hloekisa setsi e fihla. Lintho tse ling tse lokelang ho nahanoa li kenyelletsa:

  • Ho bontša mesebetsi ea bana e le hore ba ka ba motlotlo ka eona 'me ba ka ikutloa eka ke beng ba kamore eo. Ho etsa sena ho boetse ho fana ka menyetla ea ntlafatso ea puo: Ha bana ba bua ka mosebetsi oa bona kapa ba fana ka maikutlo ka mosebetsi oa bana ba bang, matichere a ka sebelisa menyetla ena ho aha tsebo ea bona ea puo.
  • Ho beha litšoantšo maemong a mahlo a bana e le hore ba ka li bona
  • Ho sebelisa litšoantšo ho bontša ha setsi se koetsoe (mohlala, litlhahiso tse bonahalang tse kang masela kapa likobo, li potoloha ka lekhapetla le fetang ho tsona)
  • Ho bonts'a lisebelisoa tse emelang bana le sechaba sa habo bona
  • Libaka tsa ho ngola mabitso le lisebelisoa tse sebelisoang khafetsa lipuong tsa lapeng tsa bana ka tlelaseng
  • Ho etsa hore bana ba tlise litšoantšo tsa malapa a bona hore li bontšoe ka phaposing ea ho rutela e le hore ba ikutloe ba phutholohile 'me ba le hae tikolohong ea bona.

Puisanong ena, Erica Roy o buisana ka moralo le pontsho ya thepa e bonahalang ka phaposing ya hae ya ho rutela.

Erica Roy
Tichere ea Kindergarten

(nako: 2:04)

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_er_b.mp3

tlaleho

Sengoloa: Erica Roy

Moralo oa litšoantšo tsa ka le li-poster le lintho tse joalo li bohlokoa haholo, haholo-holo tikolohong ea bongoana. Ho ka ba monate haholo ho ba le phaposi ea ho rutela e khanyang haholo le e mebala-bala e nang le mekhabiso e mengata. Ke ithutile hore na seo se ka sitisa baithuti ba bang joang esita le ho ba sithabetsa ho baithuti ba bang. Ke nahana hore ho bohlokoa ho sebelisa litšoantšo ka tsela eo li nang le morero, kahoo ha ke boloke lintho ka phaposing ea ka ea ho rutela haeba li se na mosebetsi. Lintho tse ka phapusing li amana ka ho toba le lenaneo la rona la thuto, kahoo re na le sekhutlo sa linomoro seo re tlamehang ho ba le sona, lebota la molumo leo re tlamehang ho ba le lona. Empa ntle le seo, re na le likhopotso tsa pono, tse thusang hape ho matlafatsa mekhoa ea ho etsa lintho bakeng sa baithuti. Litšoantšo tsa rona li boetse li sebelisa litšoantšo tse hlakileng, li etsa hore li fumanehe habonolo ho baithuti bohle. Ke nahana hore ho bohlokoa hape—haholo-holo ha o rala tikoloho esale pele—ho e etsa ka boomo le ho e arolelana le baithuti le ho ba le nako eo o buang ka se maboteng le hore na ke hobane'ng ha se le teng le hore na se ka sebelisoa joang e le lisebelisoa hobane ke nahana hore haeba re lahleheloa ke tšobotsi eo kapa re na le lintho tse ngata haholo tse leng mekhabiso feela, e eketsa feela lintho tse ngata ka phaposing ea ho rutela 'me e ka ba ntho e hlasimollang haholo ho baithuti ba bang, haholo-holo baithuti ba batlang litšoantšo tseo ho ba thusa ho tsoela pele letsatsi lohle la bona. Hape ke nahana hore ho bohlokoa ho kenyelletsa malapa a baithuti tikolohong ea 'mele. Ke nahana hore ho thusa ho haha ​​​​likamano tse matla lipakeng tsa lehae le sekolo 'me hape ho thusa ho theha maikutlo a ho ba karolo ea baithuti ha ba bona hore boitsebahatso ba bona le liphihlelo tsa bona lia ananeloa. Kahoo tsela e 'ngoe eo ke etsang sena ka eona ke ka ho kopa malapa ho arolelana litšoantšo. Ke lumella baithuti ba ka ho tlisa lintho tse tsoang hae tse ka bontšoang ka phaposing ea rona ea ho rutela le tse lulang li falimehile selemo kaofela sebakeng seo ba ka se fihlelang se boemong ba bona. Ka tsela eo ba ka ipona ba bonahatsoa sebakeng seo 'me ba ikutloa ba le karolo ea bona.

Leseli le Molumo

Ha ho ralwa tikoloho ya tlhaho, matitjhere a lokela ho nahana ka mabone le modumo wa yona. Matitjhere a ka sebedisa mabone le modumo ho theha tikoloho e phutholohileng e loketseng mesebetsi e fapaneng e etsahalang letsatsi lohle. Mohlala, e le hore bana ba ka etsa mesebetsi ya ho bapala e kgutsitseng le e mafolofolo nakong ya bohareng, sebaka sa boloko se ka kwahelwa k'hapete ho fokotsa lerata. Matitjhere a ka boela a hopola:

  • Mabone a tlhaho, kapa a tsoang lifensetereng, a molemo ka ho fetisisa ha a le teng.
  • Mabone a ka sebelisoa ho theha maikutlo (mohlala, mabone a manyenyane libakeng tsa bolulo tsa lehae hore a tšoane le tikoloho ea lehae).
  • Ho sebelisa lisebelisoa tsa fatše tse thibelang molumo ho ka fokotsa lerata le tsoang litsing tse sebetsang. Litulo tse nang le botlaaseng ba maoto a rabara kapa litulo tse nang le libolo tsa tenese holim’a bokatlase ba tšepe le tsona li ka thusa ho fokotsa molumo, joalokaha ho ka thusa ho theola masela a lepeletseng maboteng, lithapo le thepa e bonolo.
  • Kaha bana ba bang ba ela hloko melumo e phahameng le mabone a khanyang, matichere a ka 'na a hloka ho fumana litsela tsa ho fokotsa lerata le ho ba etsetsa sebaka se lerootho.
  • Litlhoko tsa bana ba nang le bokooa ba pono li ka rarolloa ka ho sebelisa mabone ka bohlale ho ba thusa ho sebelisana le lisebelisoa tsa phaposi.

Puisanong ena, Erica Roy o buisana ka mabone le melumo e lokelang ho nahanoa ka phaposi ea hae ea ho rutela.

Erica Roy
Tichere ea Kindergarten

(nako: 1:34)

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_er_d.mp3

tlaleho

Sengoloa: Erica Roy

Ha ke rala tikoloho ea 'mele, ke nahana ka mabone le molumo. Ke nahana hore le hoja tsena li ka bonahala e le lintho tse nyane, li na le tšusumetso e kholo. Ke nahana hore ho ba le leseli la tlhaho ho bohlokoa haholo ho bona. Haeba ho le lefifi haholo, ke nahana hore baithuti baa qheleloa ka thoko. Hape, hona joale phaposi ea ka ea ho rutela e na le mabone a khanyang haholo 'me seo se bile se hlasimolla haholo ka linako tse ling ho baithuti ba bang ba ka le ho 'na. Hase kamehla u fuoang sebaka se phethahetseng ka ho fetisisa seo u ka sebetsang le sona. Hangata u tlameha ho tenyetseha, kahoo hona joale re bapala ka leseli la tlhaho 'me re boloka mabone a rona a butsoe khahlanong le leseli le ka holimo - hobane leo le khanya haholo. Empa hape, ke nahana hore baithuti ba bang ba ka ba le kutloelo-bohloko haholo maboneng a khanyang haholo. Kapa lefifi haholo le boetse le bolela nako ea ho robala bakeng sa baithuti ba bangata, kahoo ho na le mokhoa o monate oa ho fumana moo. Ebe ka melumo, ke rata haholo ho ba le 'mino o khutsitseng ka phaposing ea rona ea ho rutela, empa seo se boetse sea fetoha selemo le selemo ha ke ntse ke tloaelana le baithuti ba ka. Ntho e le 'ngoe eo ke e ratileng haholo ke melumo ea tlhaho ha re ntse re sebetsa. Lintho tse thusang baithuti bohle ho boloka khutso le ho thusa ho tsepamisa maikutlo ha rona khahlanong le 'mino o lerata haholo kapa lerata le phahameng ka phaposing ea ho rutela li ka sitisa haholo 'me hape li ka ba boima haholo kapa tsa baka matšoenyeho ho baithuti ba bang.

Bakeng sa tsebo ea hau

Ho thusa ho thibela boitšoaro bo phephetsang:

  • Fokotsa libaka tse kholo tse bulehileng tseo bana ba ka mathang ho tsona
  • Fana ka thepa e lekaneng ka hare ho litsi hore bana ba se ke ba qothisana lehlokoa le tsona
  • Sebelisa mats'oao a pono le a tikoloho ho thusa bana ho tseba seo ba lokelang ho se etsa

Ho akarelletsa le Malapa

Matichere a ka sebelisana 'moho le malapa ho theha tikoloho ea 'mele e bontšang bohlokoa ba malapa ao le e khothalletsang boikutlo ba ho ba karolo. Ba ka etsa sena ka:

  • Ho theha boto ea puisano ea lelapa le sebaka sa kamohelo ka phapusing ho arolelana tlhahisoleseling
  • Ho kopa litšoantšo tsa malapa hore li hlahisoe ka phaposing eohle ea ho rutela le setsing sa bongoana
  • Ho kopa malapa ho fana ka lisebelisoa tse emelang thepa le lintho tseo bana ba bona ba li sebelisang lapeng
  • Ho netefatsa hore nalane le liphihlelo tsa malapa a ka har'a lenaneo, hammoho le malapa a mang lefatšeng ka bophara, li emeloa ka lintho tse kang lintho tsa khale, mesebetsi ea bonono, li-poster, lintho tsa ho bapala le li-puzzle

Ho kenyeletsoa Bana ba nang le Bokooa

Matichere a hloka ho netefatsa hore bana ba banyenyane ba nang le bokooa ba khona ho fihlella le ho nka karolo ka botlalo liphihlelong tsa ho ithuta. Mohlala, ba ka etsa sena ka:

  • Ho fana ka litulo tse tšehetsang le tse tenyetsehang ho fihlela litlhoko tsa bana (mohlala, ho etsa bonnete ba hore maoto a bana a ama fatše, ho fana ka mosamo oa kutlo, ho na le litulo tsa mekotla ea linaoa tse fumanehang)
    x

    mosamo oa kutlo

    lenaane-foko

  • Ho beha likhutlo kapa litšoantšo fatše ho bontša moo bana ba lokelang ho etsa mela kapa ho lula teng
  • Lisebelisuoa tsa ho fetola, tse kang li-marker, ho etsa hore ho be bonolo ho bana ba nang le bothata ba ho li tšoara (mohlala, ho sebelisa lipentšele)
  • Ho fana ka lisebelisoa tse khethehileng (mohlala, likhaba tse hahelletsoeng, sekere se feto-fetohang) joalo ka ha se khothalelitsoe ke setsebi sa mesebetsi ea matsoho kapa setsebi sa 'mele ho thusa bana ho ikemela.
  • Ho etsa sebaka sa lisebelisoa tse khethehileng (mohlala, motsamai) kapa theknoloji e thusang (mohlala, boto ea puisano)
  • Ho theha thepa e bonahalang e ikemetseng ho thusa bana ho nka karolo mesebetsing ea letsatsi le letsatsi (mohlala, phetla buka)
x

theknoloji e thusang (AT)

lenaane-foko

x

boto ea puisano

lenaane-foko

x

phetla buka

lenaane-foko

Lipuisanong tsena, Ilene Schwartz o bua ka mohopolo oa Moralo oa Bohle oa ho Ithuta tikolohong ea bongoana 'me Erica Roy o bua ka mokhoa oo a sebelisang melao-motheo ea UDL ka oona.


Ilene Schwartz, PhD
Moprofesara Emeritus, Thuto e Kgethehileng
Motsamaisi oa mehleng, Setsi sa Haring sa Lipatlisiso
le Koetliso ka Thutong e Kenyeletsang
University of Washington

(nako: 1:42)

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_is.mp3

tlaleho


Erica Roy
Tichere ea Kindergarten

(nako: 2:06)

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_er_a.mp3

tlaleho

Sengoloa: Ilene Schwartz, PhD

Ha re nahana ka Moralo oa Bokahohle oa ho Ithuta, e 'ngoe ea litsela tse bonolo ka ho fetisisa tsa ho nahana ka seo ke hore ho na le litsela tse ngata tsa ho rarolla bothata, litsela tse ngata tsa ho rarolla bothata, litsela tse ngata tsa ho fihla botebong ba seo re lekang ho se finyella. 'Me seo se bohlokoa haholo ha re nahana ka tikoloho. Mohlala o motle ka ho fetisisa bakeng sa sena ke ha re nahana ka moo sechaba sa rona se sebelisang li-curb cut. Li-curb cut le li-round li ile tsa ntlafatsoa 'me li laetsoe batho ba sebelisang litulo tsa likooa kapa ba nang le mathata a mang a ho tsamaea. Empa mang kapa mang ea nang le stroller kapa sutuk'heise e bilikanang a ka ananela hore na o rua molemo hakae ho li-round tseo kapa li-curb cut. Ho etsahala se tšoanang tikolohong ea bongoaneng. Re ka 'na ra beha li-square tsa k'hapete ka nako ea selikalikoe ho thusa bana ba bang ho utloisisa moo 'mele ea bona e hlokang ho ba teng, empa li-square tseo tsa k'hapete li ka tsoela bana bohle molemo. Re ka 'na ra ngola mabitso a cubby e 'ngoe le e 'ngoe ka tlelaseng moo ntho e 'ngoe le e 'ngoe e hlokang ho ea teng. Li-label tseo li thusa bana ba ithutang ho bala, ba ithutang Senyesemane. Li ka ba le melemo bakeng sa bana ba mefuta eohle. Kahoo e 'ngoe ea lintho tseo ha re nahana ka Moralo oa Lefatše oa ho Ithuta ke hore litšehetso tseo re li behelang bana ba bang li ka tsoela bana bohle molemo 'me li ka ba tsa ba tsoela molemo ka litsela tseo re sa li utloisiseng.

Sengoloa: Erica Roy

E le hore baithuti ba atlehe 'me ba lule ba tšoarehile sekolong, ke nahana hore tikoloho ea 'mele e bohlokoa haholo. Ka phaposing ea ka ea ho rutela, ke na le mefuta eohle e fapaneng ea baithuti ba nang le bokhoni bo fapaneng le ba nang le litlhoko tse fapaneng. Ke nahana hore Moralo oa Universal for Learning o bohlokoa haholo ho netefatseng hore phaposi ea ho rutela e tla ba sebaka seo baithuti bohle ba ka lulang ho sona le sebaka se sireletsehileng, se phutholohileng bakeng sa baithuti bohle. Ha ke lokisa tikoloho ea phaposi ea ho rutela le ho nahana ka tokisetso ea thepa ea ka tlung e fapaneng, ntho ea bohlokoa ho 'na ke ho ba le sebaka se bulehileng le ho ba le libaka tse hlalositsoeng ka har'a phaposi ea ho rutela. Ke nahana hore ha sebaka se bulehile haholoanyane, se thusa baithuti bohle ho tsamaea ka bolokolohi ho pholletsa le phaposi ea ho rutela. Ho ka ba le litulo tsa likooa ka phaposing ea ho rutela kapa lintho tsa mofuta oo tseo baithuti ba ka li hlokang bakeng sa ho tsamaea. Ke leka ho etsa bonnete ba hore ha ho na litšitiso e le hore baithuti bohle ba ka tsamaea ka bolokolohi ka phaposing ea ho rutela. Hape ke nahana hore ho ba le libaka tse hlalositsoeng ka ho hlaka ho thusa baithuti ho fumana seo ba se hlokang: Ho ba le sebaka se khutsitseng seo baithuti ba ka eang ho sona ha ba hloka khefu le hore baithuti ba tsebe hore ke sebaka seo ba ka se fihlelang neng kapa neng motšehare ebe sebaka se khethiloeng ka ho hlaka bakeng sa ho bapala le ho ithuta, joalo ka mosebetsi oa rona oa tafole, se thusa baithuti ho tseba moo ba lokelang ho ba teng le seo ho lebeletsoeng hore ba se etse sebakeng seo se itseng. Haeba tikoloho ea 'mele e sa nahaneloe moralo oa phaposi ea ho rutela, sebaka se ka ba se tletseng haholo, e leng se ka bakang maikutlo a sithabetsang ho baithuti. Se ka ama ho tsepamisa maikutlo le ho kopanela. Se ka ba sa baka le maikutlo a mang a kutlo. Hape, haeba e sa fumanehe ho baithuti bohle, joale baithuti ba bang ba ke ke ba ikutloa eka ba loketse. Ke ikutloa eka seo se tla etsa hore ba se ke ba ikutloa ba thabile ka sekolo, ba se ke ba ikutloa ba susumetsoa ke sekolo, ba se ke ba ikutloa ba amohelehile kapa ba ananeloa ka phaposing ea ho rutela. Kahoo ke nahana hore ho nahana ka tikoloho ea 'mele ho bohlokoa haholo.

Lintlha Tse Eketsehileng Bakeng sa Masea le Bana ba Bacha

Matichere a na le taolo e kholo holim'a seo masea le bana ba banyenyane (ke hore, tsoalo ho isa likhoeling tse 24) ba se utloang tikolohong ea 'mele. Bonyane sena se bakoa ke hore masea le bana ba banyenyane ba itšetlehile ka batho ba baholo bakeng sa ho tsamaea ha bona. Ka lebaka la sena, ho hlophisa phaposi ea ho rutela bakeng sa masea le bana ba banyenyane ho hloka lintho tse itseng tse khethehileng ho phaella ho tse hlalositsoeng ka holimo. Tsena li kenyelletsa:

  • Ho boloka lisebelisoa tsohle tse loketseng tikolohong tse ka fihlellehang ho masea le bana ba banyenyane e le hore ba ka ithuta ka bobona 'me ka hona ba holise boikemelo le boikitlaetso
  • Ho theha libaka tseo bana ba ka khasang le ho tsamaea ho tsona. Ho itsamaela ka bobona ho bohlokoa bakeng sa kholo ea maikutlo ea ngoana e monyane. Ho hahlaula ho ea papaling eo a e batlang le ho e nka ho thusa ngoana e monyane ho holisa maikutlo a ho itšepa le katleho.
  • Ho fana ka li-loft tse sireletsehileng le meaho ea ho hloa lithaba ho tšehetsa nts'etsopele ea tsebo ea ho tsamaisa mesifa

Mamela ha Rob Corso a hlalosa hore na ke hobane'ng ha ho le bohlokoa hore matichere a thehe tikoloho ea tlhokomelo le e arabelang bakeng sa masea le bana ba banyenyane (nako: 1:31).

Rob Corso, PhD
Motsamaisi e Moholo, Mokhatlo oa Pyramid Model
Univesithi ea Vanderbilt

/wp-content/uploads/module_media/env_media/audio/env_p02_rc.mp3

tlaleho

Sengoloa: Rob Corso, PhD

Senotlolo sa tikoloho e sebetsang hantle bakeng sa masea le bana ba banyenyane ke ho amohela mohopolo oa tlhokomelo le tlhokomelo e arabelang, e leng motsoako oa likamano tikolohong. Boitšoaro ba batho ba baholo bo rala motheo oa nts'etsopele e phetseng hantle ea masea le bana ba banyenyane. Tikoloho le lenaneo la thuto li kopantsoe hammoho bakeng sa hore na bahlokomeli ba ka arabela hantle hakae mesebetsing ea letsatsi le letsatsi ea nako ea lijo, nako ea ho robala, ho fetola maleiri. Kahoo tikoloho e loketse hakae hore bahlokomeli ba khone ho arabela kapele le ka nepo litlhokong tsa masea le bana ba banyenyane ke motheo oa se etsang hore ntho e be tikoloho ea boleng bo holimo. Ho phaella moo, bakeng sa masea le bana ba banyenyane, libaka tsa boleng bo holimo li tlameha ho ba le libaka tseo ba ka li hlahlobang ka bolokolohi le ka mokhoa o sireletsehileng ka litsela tse khahlisang le tse hohelang, tse khutsitseng, le tse ka khothalletsang likamano pakeng tsa batho ba baholo le bana, hammoho le bana le bana ba bang. Tikoloho ea masea le bana ba banyenyane e mabapi le mokhoa oa ho etsa bonnete ba hore bahlokomeli ba ka theha likamano tse haufi le tse sireletsehileng le bana. Ha batho ba baholo ba tsotella ebile ba arabela ebile ba tsitsitse, masea le bana ba banyenyane ba ithuta hore baa ananeloa le hore lefats'e lea khotsofatsa ebile le ka boleloa esale pele, kahoo sena sohle ke karolo ea tikoloho bakeng sa masea le bana ba banyenyane.

Lipontšo tsa Lipatlisiso

Tlhahlobo ea lithuto tse 88 tsa tikoloho ea 'mele ea bongoaneng e bontša lintlha tse amang kholo ea bana ka tsela e ntle:

  • Sebaka se hloekileng le se sireletsehileng—Litikoloho tse bolokehileng le tse phetseng hantle li khothalletsa kholo ea bana.
  • Libaka le thepa tse fapaneng—Tsena li ka nolofatsa ho hlahloba le ho sibolla, ho kenya letsoho le ho sebelisana le batho.
  • Disebediswa tse loketseng—Ho fana ka dibuka le disebediswa tse loketseng ntshetsopele ho ka ntlafatsa bokgoni ba ho nahana.
  • Libaka tse hlalositsoeng—Libaka tse nang le sehlooho (mohlala, sebaka sa kichine) li khothalletsa ho ithuta ka nako e telele le ho bapala ka tšebelisano-'moho.
  • Libaka tse mofuthu—Ho fa baithuti sebaka sa ho ba boinotšing kapa nako ea ho ba haufi ho ka khothaletsa kholo ea maikutlo.
  • Libaka tsa kantle—Ha libaka tsena li na le libaka tsa ho bapala tse khethiloeng le lisebelisoa tse loketseng, bana ba ka 'na ba etsa mesebetsi eo ba e ratang le ho iketsetsa melao ea bona. Sena se ka nolofatsa le ho khothaletsa tsebo ea ho etsa liqeto, ho rarolla mathata le ho itlhokomela le ho khothaletsa likamano tse ntle har'a bana.

(Berti le ba bang, 2019)

Phuputso ea bana ba sekolo sa pele ho sekolo e bontša hore boleng ba tikoloho ea 'mele (sebaka, thepa ea ka tlung, thepa) bo ne bo amana le tsebo e ntlafetseng ea thuto le ho bala le ho ngola bakeng sa bao ba neng ba khetholloa e le ba kotsing sechabeng le moruong.

(Mashburn, 2008)

Mehlala ea Tikoloho ea Boleng bo Holimo le e sa Tšehetsoeng Haholo
Boleng bo phahameng Ha e na Tšehetso e Ngata

Sebakeng sena sa maemo a holimo:

  • Liraka tsa libuka, li-easele le thepa e 'ngoe li sebelisetsoa ho pshatla kamore hore e be litsi tse nyenyane.
  • Mefuta e fapaneng ea lisebelisoa e teng ebile e fumaneha ho bana.
  • Litšoantšo li behiloe boemong ba mahlo ho thusa bana ho utloisisa kemiso le mekhoa ea letsatsi.
  • Window shades e bulehile ka ho feletseng ho nka monyetla oa leseli la tlhaho. Lebone le likhoele tsa mabone li thusa ho tsoela pele ho tima leseli la fluorescent ka phapusing.

Sebakeng sena se sa tšehetseng haholo:

  • Sebaka se bulehileng* ha se thuse bana ho tseba seo ba lokelang ho se etsa.
  • Libaka ha lia aroloa.
  • Li-cubbies ha li hlophisehe hantle.
  • Litšoantšo li behiloe hantle kaholimo ho mahlo a bana.

* Hlokomela: Mosuoe enoa a ka 'na a hloka sebaka se bulehileng haholoanyane haeba ngoana a sebelisa setulo sa likooa. Haeba ho le joalo, liqeto tse mabapi le sebaka li lokela ho nahanoa ka hloko, ho nahanoa ka bana ka tlelaseng.

mosebetsi oa

Hlahloba setšoantšo sa phaposi ea sekolo sa bana ba banyenyane ka tlase 'me u buisane ka matla a tlhophiso ea 'mele, hammoho le liphetoho tse ling tseo u ka li etsang ho e ntlafatsa.

Tobetsa mona ho fumana maikutlo.

Matla:

  • Palo e lekaneng ea litsi
  • E sebelisa lishelefo tsa libuka, li-easel le thepa e 'ngoe ho pshatla kamore ka litsi tse nyane
  • Mefuta e mengata le bongata ba thepa lia fumaneha 'me lia fumaneha ho bana, e leng se ba lumellang ho bapala ka bobona kapa ho sebetsa ka lihlopha tse nyane.
  • Lipono tse behiloeng boemong ba mahlo

E hloka ntlafatso:

  • Litsi li ka hlalosoa hamolemo ho fokotsa libaka tse bulehileng
  • Etsa sebaka se khutsitseng ka thepa e bonolo (mohlala, k'hapete, mesamo, litulo tsa mekotla ea linaoa)
  • Beha litšoantšo tsa lelapa maboteng a shebileng ka leihlo
  • Etsa bonnete ba hore sebaka se lumella ho nka karolo ka botlalo le phihlello bakeng sa bana bohle
  • Kenya li-label ho khetholla litsi
  • Eketsa mabone a tlhaho (haeba ho khoneha)

Print Friendly, PDF & Email
Back E 'ngoe
123456
Kena le E-Newsletter ea rona Ngolisa
  • This Is A Test
  • Mabapi le IRIS
  • Sitemap
  • Ho fumaneha ha webo
  • lenaane-foko
  • Terms of Use
  • Mesebetsi ho IRIS
  • Ikopanye Rona - Factop
Kena le E-Newsletter ea rona Ngolisa

IRIS Center Peabody College Vanderbilt University Nashville, TN 37203 [imeile e sirelelitsoe]. Setsi sa IRIS se tšehetsoa ka lichelete ka tumellano ea tšebelisano 'moho le Lefapha la Thuto la US, Ofisi ea Mananeo a Thuto e Khethehileng (OSEP) Grant #H325E220001. Likahare tsa sebaka sena sa Marang-rang ha se hakaalo hore li emetse leano la Lefapha la Thuto la US, 'me ha ua lokela ho nka hore u khothalelitsoe ke 'Muso oa Kopanelo. Ofisiri ea Morero, Anna Macedonia.

Copyright 2026 Univesithi ea Vanderbilt. Litokelo tsohle li sirelelitsoe.

* Bakeng sa tlhaiso-leseling ea leano la lekunutu etela rona Leqephe la Thuso & Tšehetso.

Ho bōpa Commons License Mosebetsi ona o na le tumello tlas'a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Laesense ea Machaba.

  • Vanderbilt Peabody College
Re sebelisa di-cookie ho etsa bonnete ba hore re u fa phihlelo e ntle ka ho fetisisa websaeteng ea rona. Haeba u tsoela pele ho sebelisa sebaka sena re tla nahana hore u thabile ka eona.