Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility Ikhasi 5: Izindawo Zokufunda Ezigxile Emphakathini
  • Isikhungo se-IRIS
  • Resources
    • I-IRIS Resource Locator
      Amamojula, izifundo zezenzakalo, imisebenzi, nokuningi
    • Izifinyezo Zokuzilolonga Ezisekelwe Ebufakazini
      Izichasiselo zocwaningo
    • Imikhuba Esezingeni Eliphezulu
      Izinsiza ze-IRIS kuma-HLP
    • Amafilimu
      Ukuvezwa kwabantu abakhubazekile
    • Amabhuku Wezingane
      Ukuvezwa kwabantu abakhubazekile
    • Uluhlu
      Imigomo ehlobene nokukhubazeka
    • Kwabahlinzeki be-PD
      Izindlela zokufunda, ikhithi yamathuluzi yokusiza ye-PD, nokuningi
    • OkweFakhalthi
      Amathiphu okusebenzisa izinsiza ze-IRIS, amafomu okuhlela izifundo, nokuningi
    • Amavidiyo Wokuzula Iwebhusayithi
      Ukuzungeza Iwebhusayithi yethu namamojula
    • Okusha & Okuzayo Maduze
      Amamojula akamuva nezinsiza
    • Izinsiza Ezigciniwe ze-IRIS
      Amamojula, amathuluzi okuqondanisa, nokuningi
  • Izinketho ze-PD
    • Izitifiketi Ze-PD Zothisha
      Isitifiketi sethu, amahora akho e-PD
    • Ngena ngemvume ku-IRIS PD yakho
    • Kwabahlinzeki be-PD
      Izindlela zokufunda, ikhithi yamathuluzi yokusiza ye-PD, nokuningi
    • I-IRIS+ Isikole Nenkundla Yesifunda
      Ithuluzi elinamandla labaholi besikole
  • Imibiko
    • Imibiko ye-IRIS yangaphakathi
      Imibiko ngokusetshenziswa kwe-IRIS nezimpumelelo
    • Imibiko Yokuhlola Yangaphandle
      Ukuhlolwa kwesikhungo se-IRIS
    • Izindaba ze-IRIS
      Izinsiza zethu, izindaba zakho
    • Izindaba & Events
      Yini, nini, futhi yenzeka kuphi
  • Usizo
    • Usizo nokusekela
      Thola izinzuzo ezigcwele ezinsizeni zethu
    • Amavidiyo Wokuzula Iwebhusayithi
      Ukuzungeza Iwebhusayithi yethu namamojula
  • Indlela Abantu Abafunda Ngayo: Kwethulwa Ithiyori Yokufunda kanye Nomjikelezo Wokubuza Okwakhiwa Ngayo Amamojula e-IRIS (Afakwe kungobo yomlando)
Challenge
Imicabango Yokuqala
Imibono Nezinsiza

Ubuhlakani bungakwethula kanjani okuqukethwe okubalulekile okufanele kufundwe ngezindlela ezithuthukisa ukufunda kwabafundi?

  • 1: Uhlolojikelele lwe-HPL Framework
  • 2: Izindawo Zokufunda Ezigxile Kubafundi
  • 3: Izindawo Zokufunda Ezigxile Olwazini
  • 4: Izimo Zokufunda Ezigxile Ekuhloleni
  • 5: Izindawo Zokufunda Ezigxile Emphakathini
  • 6: Izindawo Zokufunda Ezilinganiselayo

Ingabe likhona ithuluzi noma ifomethi esiza ubuhlakani bokuhlela iziyalezo ezisebenzayo?

  • 7:yini Ifa le-STAR Umjikelezo?
  • 8:Kanjani HPL Ishumekwe Emjikelezweni?

Ingabe akhona amamojula atholakalayo ukuze asetshenziswe ubuhlakani asekelwe ekufundeni ucwaningo lwesayensi, ngakho-ke, ayakwandisa ngempela ukufunda kwabafundi? Uma kunjalo, othisha bangazisebenzisa kanjani?

  • 9: Uhlolojikelele lwe-IRIS
  • 10: Ukucatshangelwa Kwesicelo

Resources

  • 11: Izinkomba Nezinsiza Ezengeziwe
  • 12: Amakhredithi
Qedani
Assessment
Nikeza Impendulo

Ubuhlakani bungakwethula kanjani okuqukethwe okubalulekile okufanele kufundwe ngezindlela ezithuthukisa ukufunda kwabafundi?

Ikhasi 5: Izindawo Zokufunda Ezigxile Emphakathini

Isisekelo sendawo yokufunda egxile emphakathini ukugqugquzelwa kwamagugu noma izinkambiso ezikhuthaza ukufunda impilo yonke. Isibonelo kungaba abafundi abazizwa beqiniseka ukubuza imibuzo futhi bangesabi ukusho ukuthi, "Angazi." Lokhu kuphambene nesifundo lapho inkambiso ithi “Ungabanjwa ungazi lutho” (National Research Council, 2000, p. 25).

Izindawo zokufunda ezigxile emphakathini nazo zinomthelela ekuqondaniseni okulindelwe yizifundo zabafundi nabafundisi. Ngosuku lokuqala lwesifundo, kungenzeka ukuthi maningi amasethi okulindelekile kanye nokuqagela mayelana nesifundo njengoba kunabantu ekilasini. Lapho abafundisi bezinika isikhathi sokwenza imigomo yesifundo kanye nalokho abakulindele kucace, bathatha isinyathelo sokuqala sokuzuza ukubambisana kwabafundi babo. Lapho abafundisi bethatha isikhathi sokuveza lokho okulindelwe ngabafundi babo kanye nokuqagela, basuke beqala phansi beya endaweni yokufunda ebambisene ngempela.

Uma abafundi beqonda ukuthi umfundisi wabo unaka izidingo zabo, kokubili umuntu ngamunye kanye neqoqo, maningi amathuba okuthi babe ababambiqhaza abakhuthele ekwakhiweni komphakathi wekilasi osiza wonke amalungu awo ukuthi afinyelele imigomo yawo yokufunda.

Lalela isiqeshana somsindo esingezansi ukuze uthuthukise ukuqonda kwakho izindawo zokufunda ezigxile emphakathini (isikhathi: 1:14).

/wp-content/uploads/module_media/hpl_media/audio/hpl_audio_page05_a.mp3

Okulotshiweyo

Okulotshiweyo: Okulindelekile

Njengoba uKellie ecabanga ukuthi yini ehilelekile ekudaleni indawo yokufunda egxile emphakathini ezifundweni zakhe, waphinda wakhumbula “Isifundo sikaProfessor.” Wayefike amcabange kanjalo. Wayenekhono elimangalisayo futhi wanikeza izethulo ezinhle kakhulu. Kodwa manje waqaphela ukuthi wayenezinto ezimbili ezichazwe kahle kodwa ezingashiwongo. Ngaye ngokwakhe, wayelindele ukuletha ama-monologue alungiselelwe kahle, futhi kubafundi bakhe, wayelindele ukunakwa ngokucophelela. Imibuzo noma ingxoxo eyeqisayo yayiphazamisa lokho ayekubheka njengokukufunda. Lokhu obekulindelwe, nakuba kungashiwongo, bekuyizinkambiso zangempela zasekilasini. UKellie naye waqala ukuqonda ukuthi yilabo bafundi kuphela abaphase ngamalengiso ngaphansi kwalesi simiso ababebongwa futhi babhekwa njengababalulekile nabanekhono.

Le ndlela yokufundisa yasekolishi ishiye abafundi abaningi ngemuva. Ngaphezu kwalokho, ukuntuleka kwezinto ezilindelwe okwabelwana ngazo kanye namathuba okusebenzisana kwakha isimo “sawo wonke umuntu ngokwakhe.” Umphumela waba umuzwa wokuthi lesi sifundo simayelana nokukhetha ithalente kunokuthuthukisa ithalente. Futhi kungazelelwe wazibuza ukuthi bangaki afunda nabo ekilasini ababeshiye leso sifundo bezizwa bedangele.

Kubalulekile ukuqonda ukuthi lesi siqeshana somsindo asiphikisani namazinga aphezulu njengoba echazwe esigabeni esigxile ekuhloleni. Ngokuphambene, umphakathi wekilasi lapho abafundi nothisha wabo besekela ukufunda kwamalungu ekilasi ugqamisa umgomo omkhulu wezindawo zokufunda ezigxile emphakathini: ukusiza wonke umfundi ukuba “athuthukise ikhono nokuzethemba” (Bransford, Bropy, & Williams, 2000).

UBransford, Vye, and Bateman (2002) baphawula imiphumela embalwa okungenzeka ibe mihle kubafundi emakilasini anemiphakathi eqinile. Laba bafundi:

  • Bazimisele ukuvumela ontanga yabo babone ukuthi abazi konke
  • Thuthukisa amakhono abo okuxazulula izinkinga eziyinkimbinkimbi
  • Gxila ezinhlosweni zabo zokufunda ekwazini okuqukethwe kunokufunda into ethile ukuze bathole amamaki amahle

Ababhali bafingqa ngokuthi, “Imiphakathi yasemakilasini ehlinzeka ngezimo ezikhuthazayo, ezisekelayo, neziphephile lapho abafundi bengayeki ukuzibekela inselele ngenxa yokwesaba ukwehluleka nokuhlekwa ngamakilasi lapho abafundi befunda khona impilo yabo yonke” (Bransford, Vye, & Bateman, 2002).

Enye indlela isikhungo se-IRIS esizame ngayo ukwamukela umbono wezindawo zokufunda ezigxile emphakathini iwukwenza umphakathi wokuzijwayeza. Sinikeze amasayithi ethu okucwaninga nokusebenzisa amathuluzi omqondo, ngendlela yamamojula aku-inthanethi nezinto zokwakha, nokusekelwa okuqhubekayo ngethemba lokusiza umphakathi wokuzijwayeza phakathi kobuhlakani nabafundi. Siyethemba ukuthi ukwabelana ngolwazi mayelana nezicelo zabo kuzothuthukisa umphakathi okhula njalo wokuzijwayeza nokuthi kuzoba nomthelela omuhle emiphumeleni yokufunda yabafundi.

Manje njengoba usubuke isifinyezo esifushane sendawo yokufunda egxile emphakathini, ungathanda ukuthatha amaminithi ambalwa ukuze uxhumane nezimo zokuphonselwa inselelo ngezansi.

Yini Impendulo

Ifilimu elandelayo(isikhathi: 0:53) nomsindo (isikhathi: 1:12) ka-John Bransford ikhombisa ukuthi ukusebenzisa izinkambiso zasekilasini kungasiza kanjani ekuthuthukiseni amakhono okuxazulula izinkinga kanye nobungcweti bokuguquguquka.

/wp-content/uploads/module_media/hpl_media/movies/hpl_page05_whatanswer.mp4

Okulotshiweyo

UJohn Bransford, PhD, uSolwazi Emeritus
Inyuvesi yaseWashington, Seattle

/wp-content/uploads/module_media/hpl_media/audio/hpl_audio_page05_b_whatanswer.mp3

Okulotshiweyo

Okulotshiweyo: Yeka Impendulo

Cabanga ngalesi simo sekilasi. Umfundisi uvame ukunikeza abafundi bakhe izinkinga ezinzima futhi abacele ukuthi bazame konke okusemandleni abo ukuthola izixazululo, ngisho noma behluleka. Ngemva kwesikhathi esinqunyiwe, kuba nengxoxo yekilasi lapho umfundi ngamunye ekhuluma ngezimpendulo namasu akhe. Umfundisi uhola lezi zingxoxo futhi wenza umsebenzi omuhle enikeza impendulo emibonweni eminingi futhi acacise ukuthi izinkinga azethulile zingaxazululwa kanjani. Nokho, le ndlela yokuxazulula izinkinga iwumsebenzi onzima wawo wonke umuntu futhi sebephelelwa isineke. Maphakathi nesifundo, ngenhlonipho bacela umfundisi ukuba abatshele indlela yokuxazulula izinkinga kunokuba abenze bachithe isikhathi esiningi bezama bebodwa. Phela, abavamile ukuthola izimpendulo ngendlela efanele. Yini umfundisi angayenza ukuze akholise ikilasi ukuthi indlela yakhe yokuxazulula izinkinga ilungele bona? Noma ingabe le ndlela ayizuzisi njengoba ecabanga?

Umbhalo: John Bransford, PhD

Nokho, le nselele ifika odabeni oluvame ukuvela kubafundi, futhi ngemva kwesikhashana baya, "Wozani sisebenze kahle, vele ungitshele impendulo. Kufanele ube uthisha, futhi ngize lapha ukuze ngifunde." Futhi ngezindlela eziningi, lokhu kunengqondo ngokuphelele. Ngisho, ezintweni eziningi, uyazi, uma ufuna ngifunde ukuhlanganisa ibhayisikili, ngifuna ukwazi ukuthi ngilenza kanjani. Angiyidingi ithiyori, isifundo sethiyori yefiziksi ngesikhathi esifanayo. Kodwa enye yezinto ezibalulekile ekusizeni abantu babone indlela okudingeka bazilungiselele ngayo ukuphila ibuyela emuva “ekubukeni komhlaba ngaphandle kwesikole.” Futhi ikakhulukazi lokho uPeter Vail akubiza ngokuthi “umhlaba wamanzi amhlophe,” kanye neqiniso lokuthi, uma uzolungiselelwa indawo enamanzi amhlophe, kufanele uzilungiselele ukufunda ukuxazulula izinkinga uwedwa. Akekho umeluleki ongahlala ezinyaweni zakhe. Ayikho incwadi ongayifunda. Awukwazi ukuphakelwa isipuni kulezo zimo. Ngakho-ke, ngezinye izikhathi, qiniseka ukuthi kuhle ukuhlala phansi komeluleki, uthole nje ulwazi, usebenze kahle. Nokho, ngezinye izikhathi njengengxenye yomsebenzi wakho udinga ngempela ukufunda indlela yokufunda uwedwa, uzabalaze uwedwa, futhi ufunde okuningi ngangokunokwenzeka ukuxazulula izinkinga uwedwa.

Lalela umbono olalelwayo ovela ku-Peter Vaill mayelana namapharadigm amasha okufundisa nokufunda ezingeni lasekolishi (isikhathi: 0:39).

Peter Vaill, PhD
USolwazi Wokuphatha
I-Antioch University

/wp-content/uploads/module_media/hpl_media/audio/hpl_audio_page05_c_vail.mp3

Okulotshiweyo

Umbhalo: Peter Vaill, PhD

Ngicabanga ukuthi esinye sezihluthulelo zokuthuthukisa ukufundisa ukuthi usolwazi abe ngumfundi othe xaxa. Isiko lamanje lithi uprofesa uchwepheshe futhi umfundi ngumfundi. Futhi akuwona amalungu amaningi obuhlakani abangena ekilasini elindele ukuba nolwazi olunamandla lokufunda. Kodwa osolwazi abangena ekilasini njengabafundi futhi bahlangane nomfundi njengoba abafundi behlangana nalolu hlobo lokuvuleleka nokumangala okufana nokwengane kanye nesasasa nokuzimisela ukuhlola kanye nokuzimisela ukubuza imibuzo. Labo bangosolwazi abafundi ababathanda ngempela futhi abahlobene nabo.

Isibonelo esigxile emphakathini

Buka umsebenzi ogxile emphakathini mayelana nemibono nezinkolelo zomuntu ngamunye mayelana nezibalo Kumojula ye-IRIS Imfundo Yezibalo Ezisezingeni Eliphezulu: Okufanele Othisha Bakwazi.

Activity

Ingabe izitatimende ezimayelana nekhono lezibalo emabhokisini angezansi ziyiqiniso noma amanga? Funda ngayinye bese uchofoza okuthi “Iqiniso” noma “Amanga” ukuze uthole impendulo.

Imibono Nezinkolelo Ngokuphathelene Nezibalo

Ingabe izitatimende ezimayelana nekhono lezibalo emabhokisini angezansi ziyiqiniso noma amanga? Funda ngayinye bese uchofoza okuthi “Iqiniso” noma “Amanga” ukuze uthole impendulo.

Abanye abafundi bazalwa benekhono lokwenza izibalo kanti abanye abanalo.
impendulo

Ikhono lezibalo eliphezulu lichazwa njengekhono lokwenza izibalo ngokunemba.
impendulo
Izibalo zidinga ukucabanga okunengqondo kuqhathaniswa nokusungulayo.
impendulo
Amakhono okufunda abalulekile ukuze uphumelele ezibalweni.
impendulo
Inhloso enkulu kwizibalo ukuthola impendulo efanele.
impendulo
Ngaphezu kokwazi amaqiniso ezibalo, abafundi badinga ukuqonda imiqondo eyisisekelo yekhono abalifundayo.
impendulo
Othisha bezibalo abadingi nje kuphela ukuthi babe nolwazi lwezibalo abazifundisayo kodwa kufanele futhi bakwazi ukusebenzisa izindlela zokufundisa eziphumelelayo.
impendulo
Abesilisa bangcono kwizibalo.
impendulo

(Vala leli phaneli)

Ngemva kokuba sebefunde okuthile mayelana nemibono nezinkolelo zomuntu ngamunye mayelana nezibalo, lo msebenzi ogxile emphakathini uzovumela abafundi ukuthi babelane ngokuthile ngezinkolelo zabo nokuthi lokho kungase kube nomthelela kanjani ekufundiseni kwabo. Imisebenzi egxile emphakathini iphinde isize abafundi ukuthi babone imibono yabo engase yehluke kweyontanga yabo, futhi banqume ukuthi lowo mehluko wamukelekile yini. Lezi zinhlobo zemisebenzi ziyithuba lokuthi abafundi baqale ukuqonda ukuthi imibono nemibono eyiphutha yakhiwa kanjani emphakathini. Ngokuhlanganyela ukuxhumana okunenjongo komunye nomunye, bangakwazi ukuzijwayeza ukwamukela, ukubekezelelana, ukubambisana, kanye nokuhlonipha okwabiwe ngabanye.

Phrinta Friendly, PDF & Imeyili
Emuva Olandelayo
12345678...12
Joyina I-E-Newsletter yethu Bhalisela
  • Ikhaya
  • Mayelana ne-IRIS
  • Ibalazwe
  • Ukufinyeleleka Kwewebhu
  • Uluhlu
  • Imigomo Yokusebenzisa
  • Imisebenzi e-IRIS
  • Xhumana nathi
Joyina I-E-Newsletter yethu Bhalisela

Isikhungo se-IRIS iPeabody College iVanderbilt University eNashville, TN 37203 [email protected] . Isikhungo se-IRIS sixhaswe ngesivumelwano sokubambisana noMnyango Wezemfundo wase-US, iHhovisi Lezinhlelo Zemfundo Ekhethekile (OSEP) Grant #H325E220001. Okuqukethwe kule webhusayithi akumeleli ngempela inqubomgomo yoMnyango Wezemfundo wase-US, futhi akufanele ucabange ukuthi uvunyelwe nguHulumeni Wesifundazwe. Isikhulu Sephrojekthi, u-Anna Macedonia.

Copyright 2026 Vanderbilt University. Wonke Amalungelo Agodliwe.

* Ukuze uthole ulwazi lwenqubomgomo yobumfihlo vakashela ikhasi lethu Losizo Nokusekela.

Ilayisense le-Creative Commons Lo msebenzi unamalayisense ngaphansi a I-Creative Commons Attribution-NonCommerce-NoDerivatives 4.0 Ilayisensi yamazwe ngamazwe.

  • I-Vanderbilt Peabody College
Sisebenzisa amakhukhi ukuqinisekisa ukuthi sikunikeza okuhlangenwe nakho okuhle kakhulu kuwebhusayithi yethu. Uma uqhubeka ukusebenzisa le sayithi sizocabanga ukuthi ujabule ngakho.